İSTANBUL (Medyascope, çev. İslam Özkan) – İsrail ve Lübnan arasında bir çerçeve anlaşmasının imzalanmasından önceki müzakerelerin perde arkası, Washington’da dört gün süren yoğun görüşmeleri ortaya çıkardı. Lübnan-İsrail Anlaşması’nın arka planında neler yaşandı?
Axios haber sitesinin müzakerelere yakın altı ABD’li, İsrailli ve Lübnanlı kaynağa dayandırdığı haberine göre; ABD’nin arabuluculuğu görüş ayrılıklarını gidermeyi başarmadan önce yaşanan sert anlaşmazlıklar, iki ülke arasında kırk yılı aşkın süredir yapılacak olan ilk siyasi anlaşmaya varılmasını neredeyse engelliyordu.
ABD ve İran’ın İsviçre’de Lübnan konusunda vardığı mutabakatların Beyrut ve Tel Aviv’de rahatsızlık yaratmasının ardından, Lübnan-İsrail müzakereleri ABD Dışişleri Bakanlığı’nda gergin bir atmosferde başladı. İlk oturum sırasında İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter, bu mutabakatları “felaket” olarak nitelendirdi ve Amerikalı arabuluculara Washington’ın, müzakerelerin hedeflediği “İran’ın Lübnan’daki nüfuzunu sınırlama” amacına hala bağlı olup olmadığını sordu.
Lübnan heyeti de kendi adına söz konusu mutabakatlar hakkında açıklama talep ederken, Amerikalı arabulucular ise hedeflerinin dış müdahaleler olmadan İsrail ile Lübnan arasında bir anlaşmaya varmak olduğunu vurguladı. Axios’a konuşan bir ABD’li yetkili, müzakerelerin ilk gününün “zor” geçtiğini ve güvenlik konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle tartışmaların geriye doğru gidiyor gibi göründüğünü aktardı.
Görüşmelerin ikinci gününde bir ilerleme kaydedilse de İsrail’in Güney Lübnan’dan çekilme şartları ve yerleri konusunda anlaşmazlıklar yeniden ortaya çıktı. Bunun üzerine İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, ülkelerinin yönetimleriyle istişare etmek için daha fazla zaman talep etti ve Amerikalı arabulucular müzakereleri bir gün daha uzatmayı kabul etti.
Bu süre zarfında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Netanyahu ve Aoun ile yaklaşık sekiz telefon görüşmesi gerçekleştirirken, Başkan Yardımcısı J.D. Vance de her iki tarafla temaslarda bulundu. Rubio ayrıca, Başkan Donald Trump’ın anlaşmanın hafta sonundan önce tamamlanmasını istediğini vurguladı.
Son dokunuşlar
Son oturumda Rubio, askıda kalan noktaların çözülmesine yardımcı olmak için müzakerelere katıldı. ABD yönetimi, nihai bir mutabakata varılmasını garanti altına almak için İsrail’den anlaşma metninde iki değişiklik yapmasını talep etti. Bunlardan ilki, İsrail güçlerinin Güney Lübnan’da hala kontrolü altında bulunan bir köyden çekilmesi; ikincisi ise bu çekilmenin, İsrail’in Lübnan topraklarından daha geniş çaplı bir yeniden konuşlanma sürecinin başlangıcı olduğunu teyit eden açık bir ifadenin metne eklenmesiydi.
Basında yer alan haberlere göre ayrıca Washington, İsrail’den, anlaşmanın uygulanmasının ilk aşamasında Lübnan ordusunun konuşlanması öngörülen “pilot bölgeler” uygulamasının hayata geçirilmesinin önünü açmasını talep etti. Bu raporlar, İsrail’in bu bölgeleri, yeniden konuşlanmanın ek aşamalarına geçmeden önce güvenlik düzenlemelerinin uygulanmasını doğrulamak için bir mekanizma olarak gördüğüne işaret ediyor.
Müzakereler; çatışmaların durdurulması, Lübnan ordusunun sınır bölgelerinde yeniden konuşlandırılması, mutabık kalınan düzenlemelere göre İsrail’in kademeli olarak geri çekilmesi ve anlaşmanın uygulanmasını takip edecek bir mekanizmayı içeren 14 maddelik bir çerçeve anlaşmasıyla sonuçlandı.
Anlaşma ayrıca, Hizbullah’ın saldırısına uğraması halinde İsrail’in karşılık verme hakkına sahip olmasını ve her iki tarafın kapsamlı bir barış anlaşması taslağı hazırlamak üzere ortak çalışma grupları oluşturmasını da içeriyor.
