İSTANBUL (Medyascope) – Eksik Olan’da bu hafta Ömer Çeşit ve Alp Kozanoğlu Vietnamlı yazar Mai Thi Nyugen-Kim’in Metis yayınevinden çıkan “Kahvaltıda Kimya” kitabı üzerine konuştu. İkili, kemofobi, bilimin ticarileşmesi, bilimsel merak, deneylerin tekrarlanabilirliği, entropi ve kaos, termodinamik, melatonin ve kortizol, kafeinin adenozin üzerindeki etkisi gibi pek çok konuyu ele aldı.
Eksik Olan’da bu hafta Alp Kozanoğlu ve Ömer Çeşit, Mai Thi Nguyen-Kim’in Kahvaltıda Kimya kitabını ele aldı. Programda bilimin ticarileşmesinden kemofobiye, uyku hormonlarından kafeine, “doğal” ürün algısından pazarlama efsanelerine kadar gündelik hayatın kimyası konuşuldu.
Kozanoğlu, kitabın temel amaçlarından birinin “kemofobi” olarak tanımlanan, kimyasal olan her şeyin zararlı ve doğal olmayan her şeyin tehlikeli olduğu düşüncesini sorgulamak olduğunu söyledi. Kitabın kimya ve fizik bilgilerinin yanı sıra felsefi tartışmalara da yer verdiğini belirten Kozanoğlu, eserin gündelik hayatta kullanılan pek çok ürünün arkasındaki bilimsel süreçleri görünür kıldığını ifade etti.
“Bilimsel merakı ekonomik kategorilere indirgemek hatadır”
Bilim ile ekonomik çıkarlar arasındaki ilişkiyi değerlendiren Kozanoğlu, bilimsel çalışmaların yalnızca sağlayacakları ekonomik kazanç üzerinden değerlendirilmesini eleştirdi. Kozanoğlu, doğrudan maddi karşılık üretmeyen bilimsel çalışmaların da insanlığın bilgi birikimine katkıda bulunduğunu vurguladı. Ömer Çeşit ise bilimin uzun yıllar boyunca biriken, yavaş ilerleyen yapısıyla kapitalizmin hızlı sonuç alma isteği arasında bir çelişki bulunduğunu söyledi.
Çeşit, fizikçi Richard Feynman’ın bir çiçeğin yapısını bilimsel olarak bilmenin onun güzelliğini azaltmadığına ilişkin anlatımını hatırlattı. Bilimsel bilginin doğaya duyulan hayranlığı artırabileceğini belirten Çeşit, “Bir şeyin ayrıntılarını, parçalarını ve bağlantılarını anlamamız, tam tersine ona hayranlık duymamıza neden oluyor” dedi.
Kozanoğlu ve Çeşit, kitabın vanilya üretiminden alkolün beyin üzerindeki etkilerine, pil teknolojisinden mutfakta yaşanan kimyasal tepkimelere kadar pek çok konuyu ele aldığını söyledi.
Kitabın kimya, fizik, psikoloji ve felsefeyi bir araya getiren multidisipliner yapısına dikkat çeken Kozanoğlu, Kahvaltıda Kimya’nın günlük hayat ile bilim arasındaki bağı görünür kıldığını söyledi. Çeşit ise kitabı “kolay okunan ve zihin açıcı bir popüler bilim kitabı” olarak değerlendirdi.
Kitap tanıtım bülteni
Kimya dendiğinde birçoğumuzun gözünde laboratuvarda deney yapan beyaz önlüklü biliminsanları canlanır. Kimyanın hayattan kopuk bir bilim olduğunu, “kimyasalların” da çoğunlukla bize zarar verdiğini düşünürüz.
Ödüllü bilim iletişimcisi ve kimyager Mai Thi Nguyen-Kim bu önyargıları yıkarak kimyanın aslında her daim hayatın içinde olan heyecan verici bir bilim olduğunu görmemizi sağlıyor. Tipik bir gününü anlatarak, gündelik hayata kimyanın merceğinden bakmanın aslında ne kadar aydınlatıcı olduğunu, en temel meselelere dair bilgimizdeki boşlukları doldurup dünyayı daha iyi anlamamızı sağladığını gösteriyor.
Sabahları kahve içmek için en doğru zaman nedir? Metal bir kaşık bize neden aynı sıcaklıktaki ahşap masadan daha soğuk gelir? Diş macunlarındaki florür zararlı mıdır? Vücut kokularımızın nahoş aromaları nereden gelir? Evren bizi neden hep daha fazla dağınıklığa sürükler? Sarhoşken neden saçmalarız? Dillerden düşmeyen doymuş, doymamış ve bilumum yağ asitleri tam olarak nedir? Kimya bilgisi lezzetli hamur işleri pişirmemize nasıl katkıda bulunur? Âşık olduğumuzda midemizde neden “kelebekler uçuşur”?
Bunlar gibi daha pek çok soruyu eğlenceli bir dille cevaplayan yazar, bize temel bir kimya kavrayışı kazandırmanın yanı sıra genel olarak bilimin işleyişine de ayna tutuyor. Kimya bilgisinin ve bilim okuryazarlığının gündelik hayatta maruz kaldığımız bilgi kirliliği ve kışkırtıcı manşetler karşısında eleştirel düşünme becerimizi geliştirdiğini vurgulayarak herkesi bilimin rehberliğinde dünyaya meraklı gözlerle bakmaya çağırıyor.
