İSTANBUL (Medyascope) – Pusula ve Tera fonlarındaki ödeme temerrüdü borsayı sarstı, SPK de 7 portföy şirketinin 131 fonunu tasfiye etme kararı aldı. Tasfiyedeki fonlar 826 milyar lira büyüklüğe ve 514 binden fazla yatırımcıya sahip. İşte fon krizinde baştan sona yaşananlar.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 17 Eylül’de yedi portföy yönetim şirketinin fonlarını alım satıma kapattı. Kurul bu şirketlerin 131 fonunun tasfiyesine karar verdi. Tasfiyedeki fonların büyüklüğü yaklaşık 17 milyar dolara, yani 826 milyar liraya ulaşıyor. Fonlarda 514 binden fazla yatırımcı bulunuyor. BIST 100 endeksi de kriz haftasında yüzde 8,18 geriledi.
Fonlar düşük hacimli hisselerde büyük pozisyon biriktirdi
Bazı fonlar işlem hacmi düşük hisselerde büyük pozisyonlar edindi. Hisse fiyatları yükseldikçe fonların getirisi de arttı. Yüksek getiri yeni yatırımcıları fonlara çekti. Yeni para aynı hisselerdeki pozisyonları daha da büyüttü.
Yatırımcılar fondan çıkmaya başlayınca fonlar hisse satmak zorunda kaldı. Düşük hacimli hisselerde büyük satış yapmak kolay olmadı. Satışlar fiyatları düşürdü ve fonların değerini eritti.
SPK 28 Ağustos’ta fon rehberini sıkılaştırdı
SPK 28 Ağustos’ta yatırım fonlarına ilişkin rehberi değiştirdi. Yeni kurala göre serbest fonlarda yüzde 5’i aşan hisselerin toplamı yüzde 20’yi geçemeyecekti. BIST 30 hisseleri ise bu sınırın dışında kalıyor.
Fonlar mevcut aşımların en az üçte birini 31 Ekim’e kadar kapatacak. Üçte ikisi için süre 30 Kasım’da, tamamı için yıl sonunda doluyor. SPK ayrıca TEFAS’ta yüzde 30’un üzerinde pay tutan yatırımcıların kimliğini açıklatacak. Rehberin ardından bazı hisseler art arda taban fiyata indi.
Pusula ve Tera fonlarında ödeme temerrüdü başladı
Pusula Portföy 15 Eylül’de bazı fonlarında ödeme temerrüdüne düştüğünü duyurdu. 28 Ağustos’tan sonra fonlardan çıkan para 132,7 milyar lirayı aşmıştı. Mahkeme, Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız’ı bu süreçte tutukladı. Tera Grubu 10 Eylül’de Pusula’yı devralmak için mutabakata varmasına rağmen devri tamamlayamamıştı. Emre Tezmen, 13 Eylül’de geçtiği Pusula Finans Holding başkanlığından 18 Eylül’de ayrıldı.
Tera Portföy 16 Eylül’de THF ile TP2 fonlarında ödeme temerrüdüne düştüğünü açıkladı. Şirket altı fonda fiyat hesaplamasını ayda bire indirirken ödemeyi hesaplamadan 10 iş günü sonraya bıraktı. Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen durumu “geçici bir likidite sıkıntısı” olarak niteledi. Tezmen, grubun spekülatif bir atakla karşı karşıya olduğunu da savundu. Atlas Portföy de PSE fonunda iade ödemelerini geciktirdi.
Borsa bir günde yüzde 5,54 geriledi
BIST 100 endeksi 16 Eylül’de yüzde 5,54 düşüşle 13.122,58 puana indi. Seans içinde kayıp yüzde 6’yı aşınca devre kesici devreye girdi. Financial Times fonlardan yaklaşık 1 milyar dolarlık çıkış yaşandığını aktardı. Dört bankacının Reuters’a aktardığı hesaba göre Merkez Bankası 5 ila 5,2 milyar dolarlık döviz sattı.
Merkez Bankası 17 Eylül’de haftalık repo ihalesini beklentinin 3 katı olan 300 milyar liraya çıkardı. Banka bunun yanında bankalararası piyasadaki borçlanma limitlerini güncelleyip teminatlara uygulanan iskontoları düşürdü. BIST 100 hafta içinde 12.817,01 ile 14.355,46 puan arasında dalgalandı. Endeks cuma günü yüzde 1,67 gerileyip haftayı yüzde 8,18 kayıpla 13.284,42 puandan kapattı.
SPK 131 fonu tasfiye edecek
SPK Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls portföyün fonlarını alıma ve satıma kapattı. Tasfiye listesinde Pardus’un 42, Hedef’in 31, Atlas’ın 16 ve Bulls’un 15 fonu bulunuyor. Pusula’nın 12, A1’in dokuz, Tera’nın da beş fonu tasfiye kapsamına giriyor.
SPK tasfiyeyi yürütmek üzere İş Bankası ile Ziraat Bankası’nı görevlendirdi. Bankalar payları iki iş günü, diğer mutabakatları 10 iş günü içinde tamamlayacak. Yatırımcıların 17 Eylül’de saat 13.30’dan sonra verdiği iade talimatları da tasfiye kapsamına girecek.
SPK aracı kurumlara kredili işlemlerde asgari özkaynak oranını yüzde 35’ten yüzde 20’ye indirme izni verdi. Bu izin ikinci bir duyuruya kadar, en geç 2 Ekim’e kadar geçerli olacak. Hedef, A1 Capital ve Bulls portföy şirketleri fonlarında likidite sorunu bulunmadığını açıkladı.
- Tasfiye edilen fon listesi için buraya tıklayabilirsiniz.
Şimşek sorunun fon piyasasının yüzde 10’unda yoğunlaştığını söyledi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi 17 Eylül’de toplanarak sorunu “geçici ve yönetilebilir” olarak niteledi. Şimşek ertesi gün NTV’de “Sorunlu alanı karantinaya aldık” dedi.
Türkiye’de 2 bin 38 fon bulunurken Şimşek tasfiye sürecindeki fon sayısını 131 olarak verdi. Bu fonlar toplam büyüklüğün yaklaşık yüzde 10’unu oluştururken piyasanın yüzde 90’ı sağlıklı işlemeyi sürdürüyor.
Şimşek piyasa bozucu eylemlere karışanlar için “Hiçbir ayrım gözetmeksizin yanlış yapanlar sonuçlarına katlanacak” dedi. Emlak Katılım ise tasarruf finansman şirketleri Katılımevim ile Birevim’i satın almak için görüşmelere başladı.
Soruşturmada tutuklamalar ve gözaltılar sürüyor
Adalet Bakanı Akın Gürlek fon yönetim kurulu başkan ve üyelerinin de bulunduğu dört tutuklamayı duyurdu. Yargı makamları soruşturmada 51 kişiye yurtdışına çıkış yasağı getirirken hesaplara ve malvarlıklarına tedbir koydu.
Bakırköy’deki ayrı soruşturmada mahkeme sosyal medya paylaşımları nedeniyle 16 kişiyi tutuklayınca tutuklu sayısı 20’ye çıktı. İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği 246 sosyal medya hesabına erişim engeli getirdi.
Mali Suçlarla Mücadele ekipleri Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekci’yi gözaltına aldı. Ekipler ayrıca Hedef Holding Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp’i gözaltına aldı. Ekipler Destek Yatırım Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Altunç Kumova’yı da aynı süreçte gözaltına aldı.
Başsavcılık 19 Eylül’de Emre Tezmen dahil beş kişi hakkında gözaltı işlemi başlattı. Pusula Holding Başkanı Serdar Turhan ile Tera yöneticisi Alper Öztürk de aynı listede yer alıyor.
Gözaltındakiler arasında İstanbul Topkapı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emre Alkin ve kardeşi Kerem Alkin var.
Emre Alkin Tera Portföy’ün, Kerem Alkin ise Tera Finansal Yatırımlar Holding’in yönetim kurulunda görev yapıyor.
