İSTANBUL (Medyascope) – Rus araştırmacı gazeteciler Roman Badanin ve Mikhail Rubin, yıllarca Kremlin’i ve Vladimir Putin’in yakın çevresini araştırdıktan sonra 2021’de Rusya’dan ayrılmak zorunda kaldı. İki gazetecinin yaklaşık 800 sayfalık yeni Putin biyografisi, Rusya liderinin yükselişini ve ülkede kurulduğunu savundukları “korku ve şiddet iklimini” anlatıyor.
Rus araştırmacı gazeteciler Roman Badanin ve Mikhail Rubin, Vladimir Putin’i ve Kremlin’in işleyişini konu alan yaklaşık 800 sayfalık yeni bir biyografi yayımladı. The Tsar in Person adlı kitap, Putin’in St. Petersburg belediyesinde çalışan eski bir KGB görevlisinden 2000 yılından bu yana Rusya siyasetinin merkezindeki isme dönüşmesini anlatıyor.
Kitap aynı zamanda iki gazetecinin kendi hikâyesini de içeriyor: Ev baskınları, tehditler, “yabancı ajan” ilan edilmeleri ve sonunda Rusya’dan ayrılmaları…
Badanin, ülkeye dönmeme kararını “Seçenek ya hapishaneydi ya sürgün. Ben hapishaneye gitmek istemedim” diyerek açıklıyor.
Sabah baskınlarıyla başlayan süreç
29 Haziran 2021 sabahı Badanin’in Moskova’daki evinin kapısı çalındı. Kapının dışındaki kişi, aracının çizildiğini söyleyerek Badanin’i dışarı çağırdı, Badanin kapıyı açtığında maskeli güvenlik görevlileri eve girdi.
Aynı gün Rubin ve diğer Proekt çalışanlarının evleri de arandı. Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ), 29 Haziran 2021’de Badanin, Rubin ve muhabir Mariya Zholobova’nın evlerinin arandığını ve gazetecilerin sorgulandığını doğrulamıştı.
Badanin ve Rubin, bağımsız araştırmacı gazetecilik platformu Proekt’in kurucuları arasındaydı. Proekt, Putin’in yakın çevresi, üst düzey Rus yetkililerin serveti ve Kremlin içindeki güç ilişkileri üzerine araştırmalarıyla tanınıyordu.
Pasaportunu masanın üzerine bıraktılar
Rubin, güvenlik görevlilerinin pasaportunu almadığını, aksine görebileceği şekilde masanın üzerine bıraktığını anlattı. Bunu, kendisine ülkeyi terk etmesi için verilmiş bir mesaj olarak yorumlayan ancak o dönemde Rusya’dan ayrılmayı düşünmediğini söyleyen Rubin, birkaç hafta sonra fikrini değiştirdi.
15 Temmuz 2021’de Rusya Başsavcılığı, Proekt’in bağlı olduğu kuruluşu “istenmeyen kuruluş” ilan ederek ülkedeki faaliyetlerini yasakladı. Rusya Adalet Bakanlığı da Badanin dahil bazı Proekt çalışanlarını “yabancı ajan” listesine aldı. CPJ, Proekt’in bu şekilde yasaklanan ilk medya kuruluşu olduğunu bildirdi.
Rubin ertesi sabah Moskova’dan ayrıldı. Badanin ise o sırada ailesiyle Fas’ta tatildeydi ve Rusya’ya dönmenin fazla tehlikeli olduğuna karar verdi.
Putin’in 800 sayfalık biyografisi
Badanin ve Rubin’in şimdilik Rusça ve Fransızca yayımlanan kitabı, iki gazetecinin yaklaşık 40 yıllık araştırmacı gazetecilik deneyimine ve yüzlerce görüşmeye dayanıyor. Kitap bu yıl Fransa’da Grand Prix Strasbourg ödülüne layık görüldü. Ödülün organizatörleri, eseri Le Tsar en personne adıyla duyurdu.
Yazarlar kitapta Putin’i ideolojik bir liderden çok, iktidarını korumayı merkeze alan ve kendisini hukuk ile ahlaki sınırların üzerinde gören bir yönetici olarak tasvir ediyor.
Badanin ve Rubin, Putin’in siyasi rakipleri ve Kremlin açısından “sakıncalı” hale gelen kişilerin ölümleri, zehirlenmeleri ve şüpheli kazaları üzerinden de Rusya’daki siyasi sistemin bir portresini çizmeye çalışıyor.
Badanin, kitabın özellikle Putin öncesi Rusya’yı hatırlamayan genç Ruslara ulaşmasını istediklerini söyledi. Aynı zamanda uluslararası kamuoyuna da seslenmeyi amaçladıklarını belirten gazeteci, Putin hakkında “mitler üretmek” yerine olgulara bakılması gerektiğini savundu.
ABD’de olmalarına rağmen kendilerini güvenilir hissediyorlar mı?
Badanin ve Rubin bugün Rusya dışında yaşamalarına rağmen kendilerini tamamen güvende hissetmediklerini söylüyor. Badanin, geçen yıl FBI görevlilerinin California’daki evine gelerek yabancı istihbarat servisleri kaynaklı olası bir saldırı riski konusunda kendisini uyardığını anlattı.
Gazeteci, ABD’de Avrupa’ya kıyasla biraz daha güvende hissettiğini ancak riskin tamamen ortadan kalkmadığını söyledi.
Rusya’nın ülke dışında yaşayan muhaliflere ve gazetecilere yönelik baskısı son yıllarda uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından da “sınır aşan baskı” başlığı altında inceleniyor.
Kaynak: Guardian
