İSTANBUL (Medyascope) – Seküler milliyetçilik neden yükseliyor? Toplum ve Siyaset’in bu haftaki bölümünde Gülener Kırnalı’nın konuğu, siyaset bilimci Bayram Koca oldu. Koca, yeni kitabı “Öfkeli Genç Türkler: Türkiye’de Seküler Milliyetçilik” hakkında konuştu.
Toplum ve Siyaset’in bu haftaki konuğu olan siyaset bilimci Bayram Koca, İletişim Yayınları’ndan çıkan yeni kitabı Öfkeli Genç Türkler: Türkiye’de Seküler Milliyetçilik’te bu hareketin kimlerden oluştuğunu, hangi siyasal karşıtlıklar etrafında şekillendiğini ve geleneksel Türk milliyetçiliğinden hangi noktalarda ayrıldığını inceledi. Geniş bir arşiv çalışmasına ve derinlemesine görüşmelere dayanan kitap, bu yeni milliyetçiliğin İYİ Parti, Zafer Partisi ve farklı Türkçü örgütlenmelerle ilişkisine de odaklandı.
Seküler milliyetçiliğin yükselişi
Bayram Koca, seküler milliyetçiliğin köklerinin 1990’lara kadar götürülebileceğini, ancak hareketin özellikle 2010’larda görünür hale geldiğini ve 2017 sonrasında daha kurumsal bir nitelik kazandığını söyledi.
Koca’ya göre kentleşme, üniversiteleşme, internet ve sosyal medyanın yaygınlaşması bu dönüşümün önemli dinamikleri arasında. Söyleşide, “milliyetçilik yükseliyor” tespitinin tek başına yeterli olup olmadığı ve yeni olanın milliyetçiliğin kendisinden çok dili, aktörleri ve örgütlenme biçimleri olup olmadığı da tartışıldı.
Kürt meselesi ve MHP ile ilişkisi
Söyleşinin önemli başlıklarından biri Kürt meselesi ve MHP ile kurulan ilişkiydi. Koca, görüştüğü seküler milliyetçilerin MHP’nin son yıllardaki siyasal çizgisine eleştirel yaklaştığını ve özellikle yeni çözüm sürecinin bu çevrelerde önemli bir kırılma yarattığını anlattı.
Buna karşılık, Kürt meselesine ilişkin tutumların yeni seküler milliyetçiliğin sınırlarını anlamak açısından belirleyici olmaya devam ettiğini söyledi. Sekülerlik tartışmasında ise Koca, bu çevrelerin MHP’nin tarihsel Türk-İslam sentezinden uzaklaşarak dini daha çok özel alana ait gören, Türklük, Atatürkçülük ve Orta Asya’ya referans veren sembolleri öne çıkaran bir milliyetçilik geliştirdiğini belirtti.
Göçmen meselesi yeni milliyetçiliğin merkezinde
Göçmen meselesi ise Koca’nın araştırmasında seküler milliyetçiliğin en güçlü mobilizasyon alanlarından biri olarak öne çıktı. Özellikle Zafer Partisi’nin göç meselesini siyasal söyleminin merkezine yerleştirmesi ve İYİ Parti ile Zafer Partisi’nin aynı toplumsal zeminin farklı siyasal ifadeleri olup olmadığı söyleşide ele alındı. Koca, göçmen karşıtlığının ekonomik sorunlar, güvenlik ve demografik kaygılarla iç içe geçtiğini; son dönemde ise Kürt meselesinin yeniden gündemin merkezine gelmesiyle bu başlığın göreli olarak geri plana düştüğünü savundu.
Söyleşinin son bölümünde ise seküler milliyetçiliğin demokrasiyle ilişkisi tartışıldı. Koca’nın saha araştırmasına göre bu çevrelerde AKP’nin otoriterleşmesine karşı güçlü bir muhalefet bulunmasına rağmen, demokrasi ve çoğulculuk konusunda daha sınırlayıcı ve yer yer elitist yaklaşımlar da görülüyor.
Koca, araştırmasında demokrasiye açıkça mesafeli duranlarla demokrasiyi savunmakla birlikte onun belirli sınırlar içinde işlemesi gerektiğini düşünen iki farklı eğilime rastladığını anlattı. Böylece söyleşinin temel sorularından biri de ortaya çıktı: Seküler ve iktidara muhalif olmak, otomatik olarak demokrat bir siyasal pozisyon anlamına geliyor mu?
