ABD’de 3 Kasım ara seçimleri, Başkan Donald Trump ve Cumhuriyetçiler için ağır bir darbeye dönüştü, Trump Kongreyi kaybetti. Demokratlar, Teksas, Iowa, Kansas ve Güney Carolina’daki tarihi zaferlerle Senato’da 52 sandalyeye ulaşarak çoğunluğu ele geçirdi.
ABD’de 3 Kasım Salı günü düzenlenen ara seçimlerde Demokratlar, Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi karşısında tarihi bir başarı elde etti.
Associated Press’in (AP) açıkladığı sonuçlara göre Demokratlar, Senato’da çoğunluk için gereken 52 sandalyeye ulaştı. Böylece Trump’ın ikinci başkanlık döneminin kalan iki yılında Kongre’deki siyasi dengeleri değiştirecek önemli bir sonuç ortaya çıktı.
Demokratların zaferinde özellikle Cumhuriyetçilerin uzun yıllardır kontrol ettiği eyaletlerde elde edilen sonuçlar belirleyici oldu. Teksas, Iowa, Kansas, Güney Carolina, Kuzey Carolina ve Ohio’da Demokrat adaylar Senato yarışlarını kazanırken partinin Temsilciler Meclisi’ndeki sandalye sayısı da arttı.
Seçimlerden önce Cumhuriyetçilerin Senato’da 53, Demokratların ve onlarla birlikte hareket eden bağımsızların ise 47 sandalyesi bulunuyordu. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki sandalyeleri kazanarak bu üstünlüğü tersine çevirdi.
Trump’ın 2024 başkanlık seçimlerinde kazandığı eyaletlerde Demokrat adayların başarılı olması, seçim gecesinin en dikkat çekici gelişmelerinden biri oldu.
Teksas, Iowa ve Kansas’ta tarihi zaferler
Seçimlerin en önemli sonuçlarından biri Teksas’tan geldi. Demokrat James Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton’ı yenerek 1988’den bu yana eyalette Senato seçimi kazanan ilk Demokrat oldu.
Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu Teksas’ta yaklaşık 40 yıl sonra gelen bu sonuç, Demokratların seçim gecesindeki en büyük başarılarından biri. Talarico, kampanyasında Trump’ın gümrük vergilerine, hayat pahalılığına ve İran savaşının ekonomik sonuçlarına odaklanmıştı.
Iowa’da ise Demokrat Josh Turek, Cumhuriyetçi Ashley Hinson’ı yenerek Senato’ya seçildi. Eyalet milletvekili ve Paralimpik sporcu olan Turek, 2008’den bu yana Iowa’da Senato seçimi kazanan ilk Demokrat oldu.
Kansas’ta da benzer bir sonuç yaşandı. Metodist din adamı Adam Hamilton, Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall’ı mağlup ederek yaklaşık 100 yıl sonra eyalette Senato seçimi kazanan ilk Demokrat olarak tarihe geçti.
Güney Carolina’da ise çocuk doktoru Demokrat Annie Andrews, eyaletin 1998’den bu yana seçtiği ilk Demokrat senatör oldu.
Temmuz ayında Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın hayatını kaybetmesinin ardından yerine atanan kız kardeşi Darline Graham, Trump’ın desteğiyle seçime girmişti. Andrews, Trump’ın desteklediği Darline Graham’ı yenerek 1998’den bu yana eyaletten Senato’ya seçilen ilk Demokrat oldu.
Kuzey Carolina’da eski Demokrat Vali Roy Cooper, Cumhuriyetçi Michael Whatley’i mağlup etti. Ohio’da ise 2024 seçimlerinde koltuğunu kaybeden Demokrat Sherrod Brown, Cumhuriyetçi Jon Husted’ı yenerek yeniden Senato’ya döndü.
Bu sonuçlarla Demokratlar, seçim öncesinde kazanılması güç görülen birden fazla eyalette üstünlük sağladı.
Teksas’ta 36 yıl sonra bir ilk: Valilik de Demokratlara geçti
Demokratların seçim gecesindeki başarısı yalnızca Kongre yarışlarıyla sınırlı kalmadı. Eyalet valiliği seçimlerinde de Cumhuriyetçilerin uzun süredir kontrol ettiği bölgelerde önemli değişiklikler yaşandı.
Teksas’ta Demokrat Gina Hinojosa, üçüncü dönemi için yarışan Cumhuriyetçi Vali Greg Abbott’ı yenerek eyaletin yeni valisi seçildi. Hinojosa, 1990’dan bu yana Teksas Valiliği’ni kazanan ilk Demokrat olurken eyaletin ilk Latin kökenli kadın valisi olarak da tarihe geçti.
Böylece Demokratlar, Teksas’ta hem Senato hem de valilik seçimlerini kazanarak gecenin en dikkat çekici iki sonucuna imza attı. Iowa’da Demokrat Amy Acton, Trump’ın desteklediği Cumhuriyetçi Vivek Ramaswamy’yi yenerek valilik yarışını kazandı.
New Mexico’da ise Joe Biden döneminin İçişleri Bakanı Deb Haaland, vali seçildi. Haaland, ABD’de bir eyaletin valiliğine seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın oldu.
Temsilciler Meclisi’nde de Demokratların kazanımları sürüyor
Demokratlar, 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde de Cumhuriyetçilerin elindeki bazı seçim bölgelerini kazandı.
Pennsylvania’nın 10. seçim bölgesinde Demokrat Janelle Stelson, dört dönemdir görev yapan Cumhuriyetçi Scott Perry’yi mağlup etti.
Aynı eyaletin 8. seçim bölgesinde ise Demokrat Paige Cognetti, görevdeki Cumhuriyetçi Rob Bresnahan’ı yenerek sandalyeyi Demokratlara kazandırdı. Bresnahan, söz konusu bölgeyi 2024 seçimlerinde Cumhuriyetçilere kazandırmıştı.
Demokratlar ilk sonuçlarda Temsilciler Meclisi’nde en az beş Cumhuriyetçi sandalyeyi kazanırken bunların üçü Pennsylvania’da bulunuyordu.
Senato çoğunluğu kesinleşirken Temsilciler Meclisi’ndeki nihai güç dağılımını belirleyecek oy sayımı sürüyor.
Trump yenilgiyi kabul etti: “Oy pusulasında ben yoktum”
Seçim kampanyası boyunca Cumhuriyetçi seçmenlerden kendisi adaymış gibi sandığa gitmelerini isteyen Trump, sonuçların ardından farklı bir açıklama yaptı.
ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Cumhuriyetçilerin kayıplarını kendisinin aday olmamasına bağladı, “Oy pusulasında ben yoktum, olsaydım ezici bir zafer kazanırdık” dedi.
ABD Başkanı, New York Times’a verdiği röportajda ise seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve Demokratlarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi. “Bu sonuçları kesinlikle kabul etmeye hazırım” diyen Trump, “Demokratlarla çalışacağız. Onlarla birlikte çalışmayı dört gözle bekliyoruz. Muhtemelen bir şekilde anlaşırız” ifadelerini kullandı.
Trump, Güney Carolina’da desteklediği Darline Graham’ın yenilgisine de şaşırdığını belirtti.
Beyaz Saray’da seçim sonuçlarını izlerken konuşan Trump, “Darline’ın kaybettiğini görüyorum. Vay canına, bu şaşırtıcı” dedi.
Trump, seçim kampanyasının son haftalarında Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde çok sayıda miting düzenlemişti. Son bir ayda 30 seçim mitingine katılan ABD Başkanı, Demokrat adayları radikal olmakla suçlamış ve seçmenleri Cumhuriyetçilere destek vermeye çağırmıştı.
Hayat pahalılığı, İran savaşı ve göçmen politikaları sandığa yansıdı
Seçim sonuçları, Trump’ın ekonomi ve dış politika alanındaki kararlarına yönelik seçmen tepkisini de gündeme getirdi.
Kamuoyu araştırmalarında hayat pahalılığı, artan akaryakıt fiyatları ve konut maliyetleri seçmenlerin öncelikli sorunları arasında yer aldı. ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş ve Trump yönetiminin sert göçmen politikaları da seçim kampanyasında yoğun biçimde tartışıldı.
Trump’ın 2024 başkanlık seçimlerinde öne çıkardığı ekonomik vaatler, bu kez Demokratların kampanyalarının merkezine yerleşti. Demokrat adaylar, gümrük vergilerinin tüketici fiyatlarını artırdığını ve İran savaşının ekonomik maliyetinin Amerikalılar üzerinde baskı oluşturduğunu savundu.
Seçim gecesine ilişkin AP değerlendirmesinde de enflasyon, hayat pahalılığı, yolsuzluk endişeleri ve İran savaşı Demokratların kazanımlarını etkileyen başlıca konular arasında gösterildi.
Senato’nun Demokratlara geçmesi Trump için ne anlama geliyor?
Senato çoğunluğunun Demokratlara geçmesi, Trump’ın başkanlık döneminin kalan iki yılında önemli değişikliklere yol açabilecek.
ABD Kongresi, Temsilciler Meclisi ve Senato olmak üzere iki kanattan oluşuyor. Federal yasaların kabul edilmesi için her iki kanadın da onayı gerekiyor.
Demokratların Senato’da çoğunluğu kazanması, Trump’ın yeni yasaları geçirmesini zorlaştırabileceği gibi üst düzey atamalarının onaylanmasını da engelleyebilir.
Özellikle federal yargıçlar, bakanlar, büyükelçiler ve Yüksek Mahkeme üyelerinin atanmasında Senato’nun onayı gerekiyor.
Demokratlar ayrıca Kongre’nin denetim yetkilerini kullanarak Trump yönetiminin faaliyetlerine ilişkin soruşturmalar başlatabilir.
Temsilciler Meclisi’nin de Demokratların kontrolüne geçmesi halinde Beyaz Saray’a yönelik denetimin kapsamı genişleyebilir. Trump hakkında yeni bir azil sürecinin başlatılması da Demokrat Parti içindeki tartışmalar arasında bulunuyor.
Trump, başkanlık görevini 2028’e kadar sürdürecek. Seçim sonuçları başkanın görev süresini değiştirmese de Kongre’deki desteğini ve politikalarını uygulama kapasitesini doğrudan etkileyecek.
