başkanlık sistemi (cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi)
başkanlık sistemi (cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi) haberleri sayfasında başkanlık sistemi (cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi) hakkında son dakika bilgileri, güncel gelişmeler, videolar, fotoğraflar ve araştırma dosyaları bulunmaktadır. Geçmişte ve bugün yeni yayımlanan çok sayıda haberi sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Başkanlık sistemi — Türkiye’deki resmî adıyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi — yürütme yetkisinin tek bir kişi olan cumhurbaşkanında toplandığı bir yönetim modelidir. Türkiye’de bu sistem, 2017 anayasa referandumu ile kabul edildi ve 2018 seçimlerinden sonra fiilen yürürlüğe girdi. Parlamenter sistemdeki başbakanlık makamı kaldırıldı; yürütme, yasama ve atama yetkileri büyük ölçüde cumhurbaşkanında yoğunlaştı.
Bu sistemde cumhurbaşkanı, hem devletin hem yürütmenin başıdır. Bakanlar, cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Meclis’e karşı değil, doğrudan cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı aynı zamanda kararname çıkarma yetkisine sahiptir; Meclis ise bu kararnameleri ancak yasa çıkararak etkisizleştirebilir. Yargı alanında da, özellikle yüksek yargı atamalarında cumhurbaşkanının belirleyici rolü dikkat çeker.
Savunucularına göre Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yürütmede hız ve istikrar sağlar; koalisyon krizlerini ve bürokratik tıkanmaları ortadan kaldırır. “Güçlü lider–hızlı karar” argümanı, sistemin temel meşruiyet dayanağıdır. Ayrıca doğrudan halk tarafından seçilen bir yürütme başkanının demokratik meşruiyetinin yüksek olduğu savunulur.
Eleştiriler ise sistemin kuvvetler ayrılığını zayıflattığı ve denge–denetleme mekanizmalarını işlevsizleştirdiği yönündedir. Meclis’in yürütme üzerindeki denetim araçlarının sınırlanması, yargı bağımsızlığının aşınması ve karar alma süreçlerinin kişiselleşmesi, en sık dile getirilen sorunlardır. Bu nedenle sistem, birçok akademisyen ve muhalif aktör tarafından başkanlık değil, “aşırı merkezileşmiş bir yürütme modeli” ya da otoriterleşmeye açık bir yapı olarak değerlendirilir.
Özetle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Türkiye’de yalnızca bir yönetim tekniği değişikliği değil; demokrasi, hukuk devleti ve siyasal denge tartışmalarının merkezinde yer alan yapısal bir dönüşümdür. Tartışma bugün hâlâ şu soruya düğümleniyor: Bu sistem reformla mı iyileştirilebilir, yoksa parlamenter modele dönüş mü gerekir?
Medyascope'u destekle
Birlikte büyüdük, birlikte direndik. Şimdi birlikte sürdürelim. Bize katıl ve hikayenin parçası ol.
