Levent Köker ile Hukuk ve Demokrasi (20): “Türkiye, TBMM’nin iradesi olmadan uluslararası sözleşmelerden çekilemez”

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

İstanbul Sözleşmesi’nden (İS) çekilme bağlamında gündeme gelen soruya hukuki açıdan yanıt verebilmek için, önce çekilmeyi ortaya koyan Cumhurbaşkanı kararının (Karar) niteliğine bakalım. Karar, bir idari işlem niteliğindedir, bu nedenle mutlaka bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne (CBK) veya bir kanuna dayanmalıdır. İS’den çekilme kararının dayanağı 9 sayılı CBK’nın 3. maddesidir. Bu maddeye göre Karar CBK’ya uygun görünüyor. Ama acaba CBK’nin hukuki dayanağı nedir? CBK’nin dayanağı Anayasa’nın 104. maddesi cumhurbaşkanlığına (CB) yürütmeye ilişkin konularda CBK çıkarma yetkisi vermektedir. O zaman soru: Uluslararası andlaşmaların onayı veya bunların feshi, yürütme yetkisine ilişkin konular mıdır? TBMM’nin bir kanunla onaylamayı uygun bulması şartına bağlı olarak “evet”. Yani, anayasal kurala göre bir uluslararası sözleşme, o sözleşme ile ilgili bir kanun olmaksızın yürütme yetkisine ilişkin bir konu olamaz. Dolayısıyla CB, kanun olmadan yapamayacağı onaylama işlemini, yine kanun olmadan geri de alamaz. Bu yetki, eskiden 244 sayılı kanunla düzenlenmişti. 9 sayılı CBK, bu kanunun ilga edilmesinden sonra çıkarıldığı için, anayasal dayanaktan yoksundur. Kaldı ki usulüne uygun olarak yürürlüğe konmuş uluslararası andlaşmalar kanun hükmündedir. CB’nın bir kararname ile kendi uhdesine aldığı bir yetkiye dayanan bir idari kararla andlaşmaların sona erdirilebileceğini kabul etmek, kanunların idari bir kararla ilga edilebileceğini kabul etmek anlamına gelir ki hiçbir şekilde bir hukuk devletinde savunulamaz. İstanbul Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi, bir temel hak ve hürriyetler sözleşmesidir, bu alanda CB’nın kararname çıkarma yetkisi dahi yoktur, nerede kaldı ki basit bir idari kararla böyle bir sözleşmeyi ilga edebilsin.

Sonuç: Türkiye’nin TBMM’nin iradesiyle katılabildiği uluslararası andlaşmalardan aksi yönde bir TBMM iradesi, bir kanun olmadan çekilebilmesi mümkün değildir.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Medyascope'a destek olun.

Sizleri iyi ve özgür gazeteciliğe destek olmaya çağırıyoruz.

Medyascope sizlerin sayesinde bağımsızlığını koruyor, sizlerin desteğiyle 50’den fazla çalışanı ile, Türkiye ve dünyada olup bitenleri sizlere aktarabiliyor. 

Bilgiye erişim ücretsiz olmalı. Bilgiye erişim eşit olmalı. Haberlerimiz herkese ulaşmalı. Bu yüzden bugün, Medyascope’a destek olmak için doğru zaman. İster az ister çok, her katkınız bizim için çok değerli. Bize destek olun, sizinle güçlenelim.

Medyascope internet sitesinde çerezlerden faydalanılmaktadır.

Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.

  • Medyascope
  • Medyascope Plus