Iraklı seçmenler, dört yıl aradan sonra 329 sandalyeli parlamentoyu belirlemek için sandık başına gidiyor. Seçimlerde Irak Parlamentosu’nun 329 üyesi belirlenecek ve sandalyelerin dörtte biri kadınlara ayrılacak. İşte Irak seçimlerine dair bilmeniz gerekenler.
Irak, 2003’teki ABD işgalinin ardından yapılan sekizinci parlamento seçimi için sandık başında.
Ülke, güvenlik kaygılarından ekonomik krize kadar bir dizi sorunla karşı karşıya.
Başbakan Muhammed Sudani ikinci dönem için yarışırken, güçlü Şii din adamı Mukteda el Sadr’ın boykot çağrısı ve genç seçmenlerdeki hayal kırıklığı seçimin kaderini belirleyecek unsurlar arasında.
Seçimler ne zaman ve nasıl yapılıyor?
Sandıklar sabah TSİ 07.00’de açıldı, 18.00’de kapanacak.
Ülkenin 19 vilayetinden 18’inde seçim sandıkları kurulacak. Yeni oluşturulan Halepçe vilayetindekiler Süleymaniye seçim bölgesinde yer alacak.
Seçimlerde 329 milletvekili belirlenecek, bunların 83’ü (yüzde 25’i) kadın olacak.
Güvenlik görevlileri ve 26 bin yerinden edilmiş kişi 9 Kasım Pazar günü oy kullandı.
Seçimlerde toplam 7 bin 744 aday yarışıyor; çoğu 2003 işgalinden sonra getirilen “muhasasa” sistemiyle şekillenen mezhepsel parti bloklarına bağlı.
Irak seçimleri: Kimler öne çıkıyor?
Seçim mücadelesi, Başbakan Muhammed Sudani liderliğindeki koalisyonla, eski başbakan Nuri el Maliki’nin önderliğindeki Şii blok arasında geçiyor.
Sudani ikinci dönem için yarışıyor ancak Reuters’a göre partisi çoğunluğu yakalayamayabilir. Bu durum, hükümet kurma sürecinin aylar sürebileceği anlamına geliyor.
Sudani 2022’de, 2021’de kurulan Şii Koordinasyon Çerçevesi (SCF) tarafından başbakanlığa getirilmişti ancak SCF içindeki hizipleşmeler Sudani’nin elini zayıflatıyor. Eski başbakanlardan Maliki’nin yeniden güç kazanma isteği de Şii blokta rekabeti artırıyor.
Sünni cephede Meclis Başkanı Muhammed el Halbusi’nin İlerleme (Taqaddum) Partisi, Kürt cephesinde ise Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) ile Bağdat’a yakın Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) öne çıkıyor.
Güçlü Şii din adamı Mukteda el Sadr, destekçilerine seçimleri boykot etme çağrısı yaptı. 2021’deki yüzde 41’lik katılım oranının bu yıl daha da düşmesi bekleniyor. Sadr’ın çekilmesi, seçimlerin meşruiyetini zayıflatabilecek bir gelişme olarak görülüyor.
Katılım düşük mü olacak?
Seçmen sayısı 32 milyon olmasına karşın yalnızca 21,4 milyon kişi kayıt yaptırdı.
Özellikle gençler, “muhasasa” sisteminin yolsuzluk ve kayırmacılığı beslediğini düşünüyor.
Eski Başbakan Haydar el Abadi, geçen ay yaptığı açıklamada “Bu seçim popülerliğe değil, paranın kimde olduğuna bağlı olacak” diyerek sisteme yönelik tepkiyi özetledi.
Irak’tan siyasi analist Ahmed Younis, “Bu seçimler Irak’ın siyasi haritasını kökten değiştirmeyecek; sadece mevcut düzenin onaylanması anlamına gelecek” değerlendirmesini yaptı.
Yeni hükümeti hangi zorluklar bekliyor?
Yeni yönetim, ABD ve İran arasındaki hassas dengeyi korumak, İran’a yakın Haşdi Şabi (PMF) güçlerini ordu komutasına entegre etmek ve ekonomik sıkıntıları hafifletmek zorunda kalacak. Washington, milislerin etkisinin azaltılması yönünde Bağdat’a baskı yapıyor.
Sudani’nin ilk döneminde yolsuzluk, işsizlik ve altyapı yetersizlikleri gibi sorunlar çözülemedi. Uzmanlara göre seçimi kim kazanırsa kazansın, “sisteme güven krizini” aşmak Irak siyasetinin en büyük sınavı olacak.
ANALİZ | Sudani kazanırsa ne değişir?
Uzmanlara göre Sudani’nin yeniden seçilmesi, kısa vadede istikrar getirebilir ancak derin yapısal sorunları çözmesi beklenmiyor. SCF içindeki çatlaklar, hükümetin kırılganlığını koruyabilir.
Sudani’nin İran destekli milislerle denge siyaseti sürerken Washington’un baskısına karşı ne kadar direnebileceği de belirleyici olacak. Eğer güçlü bir kabine kuramazsa, ülke yeniden protesto dalgalarına ve siyasi tıkanıklığa sürüklenebilir.
