Ağır Ekonomi’de bu hafta Haluk Levent, TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu), tarafından yayınlanan enflasyon ölçüm metodoloji belgesini, Türkiye’deki enflasyon verilerindeki anormallikleri ve son ekonomik gelişmeleri değerlendirdi.
Video özeti
- Haluk Levent, TÜİK’in enflasyon ölçüm metodolojisini eleştirerek veri paylaşım eksiklerine dikkat çekti.
- Levent, özellikle 2022 sonrası bölgesel enflasyon verilerinin eksikliğinin bağımsız karşılaştırmaları zorlaştırdığını belirtti.
- Levent, TÜİK’in metodoloji dokümanının kamuoyunu bilgilendirmede yetersiz olduğunu ve verilerin açıklanması gerektiğini belirtti.
Haluk Levent, TÜİK’in veri paylaşım politikasını eleştirdi. Özellikle 2022 Aralık ayından sonra bölgesel enflasyon verilerinin yayınlanmasının önemli bir eksiklik olduğu ifade eden Levent, bu durumun, verilerin bağımsız kaynaklarla karşılaştırılmasını zorlaştırdığını vurguladı.
Haluk Levent, daha önce yüzlerce kalemde açıklanan detaylı fiyat verilerinin azaltıldığını, kamuoyunun erişebildiği veri setinin daraltıldığını belirtti.
Türkiye’de enflasyon ölçümü
Haluk Levent, yurt içi üretici fiyat endeksi (ÜFE) ile tüketici fiyat endeksi (TÜFE) arasındaki farkın son yıllarda olağan dışı seviyelere ulaştığı vurguladı. Özellikle 2020 sonrası dönemde ÜFE artışlarının TÜFE’ye kıyasla çok daha yüksek seyrettiğini söyleyen Levent, bu durumun iktisadi olarak açıklanmasının zor olduğunu ifade etti.
Levent, “Yurt içi ÜFE artışı yüzde 170’lere çıkmışken TÜFE’nin yüzde 40-45 seviyelerinde kalması açıklanabilir değil” diyerek, bu farkın ölçüm sorunlarından kaynaklanabileceğini öne sürdü. Haluk Levent, iki endeks arasındaki korelasyonun 2018 sonrası dönemde artmasının, dünya genelindeki eğilimin tersine bir durum oluşturduğunu belirtti.
Barkod verisi tartışması ve anket verilerinde tutarsızlık
TÜİK’in fiyat verilerinin önemli bir kısmını zincir marketlerden alınan barkod verileriyle topladığını söyleyen Levent, bu yöntemin nasıl uygulandığına dair yeterli bilgi verilmediğini ifade etti. Metodoloji dokümanının yetersiz olduğunu savunan Levent, “Bu verilerin toplam içindeki payı nedir, hangi firmalar kapsama dahil, ağırlıklar nasıl hesaplanıyor, bunlara dair hiçbir açıklama yok” dedi.
Haluk Levent, barkod verisinin kullanımına ilişkin uluslararası standartlara dair yapılan atıfların da yanıltıcı olabileceğini söyledi.
Hanehalkı bütçe anketlerine ilişkin özellikle 2023 verilerinde dikkat çekici tutarsızlıklar olduğunu söyleyen Levent, en yüksek gelir grubunun harcamalarının, gelirlerinin altında görünmesinin “açıklanması mümkün olmayan bir durum” olduğunu ifade etti.
“Metodoloji dokümanı yetersiz”
TÜİK’e çağrıda bulunarak yayınlanan metodoloji dokümanının kamuoyunu bilgilendirme açısından yetersiz olduğunu söyleyen Levent, “Bu metodoloji dokümanı hiçbir şey anlatmıyor. Kamuoyunun bilgilenme hakkını dikkate almayan bir belge” dedi.
Haluk Levent, enflasyon hesaplamalarına ilişkin yöntemlerin daha açık ve detaylı biçimde paylaşılması gerektiğini vurgularken, mevcut durumun ciddi soru işaretleri yarattığını belirtti.
