İSTANBUL (Medyascope, AA) – Reuters’a konuşan altı kaynağa göre NATO, yıllık zirvelerini sona erdirmeyi değerlendiriyor. İttifak içinde bazı ülkeler, daha seyrek zirvelerin hem Donald Trump ile yaşanabilecek gerilimleri azaltacağını hem de daha sağlıklı karar alma süreçlerine alan açacağını savunuyor.
Haberin özeti:
- NATO, yıllık zirve düzenleme uygulamasını sonlandırmayı değerlendiriyor. Bazı ülkeler, daha seyrek zirvelerin daha sağlıklı karar almaya olanak tanıyacağını savunuyor.
- Zirve sıklığı NATO’nun tarihine göre değişiklik gösteriyor ancak liderler 2021’den bu yana her yaz bir araya geliyor.
- Trump’ın yönetimi, NATO’nun diğer üyelerine yönelik sert eleştirilerde bulunarak, müttefiklerden daha fazla destek talep ediyor.
NATO, liderler düzeyinde her yıl zirve düzenleme uygulamasını yeniden değerlendiriyor. Reuters’a konuşan altı kaynak, ittifak içinde bazı üyelerin zirve trafiğini yavaşlatmak istediğini söyledi. Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın görevdeki son yılında yaşanabilecek gergin bir karşılaşmayı önleme arayışı olarak da yorumlanıyor.
NATO’nun 77 yıllık tarihinde zirvelerin sıklığı dönem dönem değişti. Ancak ittifak liderleri 2021’den bu yana her yaz bir araya geliyor. Bu yılki zirve 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek.
Reuters’a konuşan bir diplomat, 2027’de Arnavutluk’ta yapılması planlanan zirvenin sonbahara alınabileceğini, 2028’de ise hiç zirve düzenlenmemesinin değerlendirildiğini söyledi. 2028, ABD’de başkanlık seçiminin yapılacağı ve Trump’ın görevde geçireceği son tam takvim yılı olacak.
“Dramayı azaltalım işimize bakalım”
Reuters’a konuşan kaynaklara göre tartışmanın arkasında yalnızca Trump faktörü yok. Bazı diplomatlar ve uzmanlar, her yıl yapılan zirvelerin ittifakı “gösterişli sonuçlar” üretme baskısı altında bıraktığını ve uzun vadeli planlamayı zorlaştırdığını düşünüyor.
Bir diplomat, “Kötü zirveler yerine daha az zirve yapmak daha iyi” dedi. Aynı kaynak, NATO’nun zaten önünde yoğun bir gündem bulunduğunu belirterek, “Ne yapmamız gerektiğini biliyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Bir başka diplomat ise ittifakın gücünü zirve sayısının değil, yapılan tartışmaların ve alınan kararların kalitesinin göstereceğini söyledi.
NATO’dan Reuters’a yapılan açıklamada ise ittifakın devlet ve hükümet başkanları düzeyinde düzenli toplantılarını sürdüreceği belirtildi. Açıklamada, zirveler arasındaki dönemlerde müttefiklerin ortak güvenlik konularında istişare etmeyi, planlama yapmayı ve karar almayı sürdüreceği kaydedildi.
Trump’ın gölgesi NATO’nun üzerinde
Trump yönetimi, son dönemde NATO’nun diğer üyelerine yönelik sert eleştirilerini artırdı. Washington, özellikle İran’a karşı yürütülen ABD askeri operasyonlarına yeterli destek verilmediği gerekçesiyle bazı müttefikleri hedef aldı.
Reuters’ın haberine göre bu yılki Ankara zirvesinin de gergin geçmesi bekleniyor. Trump, İran savaşı sırasında NATO müttefiklerinin kendisine istediği desteği vermemesinin ardından, ABD’nin ittifakın karşılıklı savunma taahhüdüne bağlı kalıp kalmaması gerektiğini açıkça sorguladı ve NATO’dan ayrılmayı değerlendirdiğini söyledi.
Trump’ın NATO ile ilişkileri ilk başkanlık döneminden bu yana inişli çıkışlı ilerliyor. 2018 zirvesinde, müttefiklerin savunma harcamalarını düşük bulduğu için toplantıyı terk etmekle tehdit etmişti. Dönemin NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, geçen yıl yayımlanan anılarında Trump’ın bu tehdidini hayata geçirmesi halinde “parçalanmış bir NATO’nun enkazını toplamak zorunda kalacaklarını” yazdı.
Lahey Zirvesi ve yüzde 5 baskısı
Geçen yıl Lahey’de yapılan NATO Zirvesi de Trump’ın savunma harcamaları konusundaki baskısıyla şekillendi. Trump, NATO üyelerinden savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarmalarını istemişti.
Müttefikler bu hedefi, çekirdek savunma harcamaları için yüzde 3,5 ve daha geniş güvenlikle bağlantılı yatırımlar için yüzde 1,5 olarak kabul etti. Zirvenin büyük bir kriz yaşanmadan tamamlanması bile başlı başına başarı olarak değerlendirildi.
Atlantic Council uzmanı Phyllis Berry de geçen hafta yayımlanan yazısında, yüksek profilli zirvelerin azaltılmasının NATO’nun işine odaklanmasına ve son yıllardaki transatlantik temaslara damga vuran “dramayı” azaltmasına yardımcı olabileceğini savundu. Berry, Soğuk Savaş boyunca NATO’nun yalnızca sekiz zirve düzenlediğini hatırlattı.
NATO: Düzenli toplantılar sürecek
Reuters haberinin ardından Anadolu Ajansı’na (AA) konuşan bir NATO yetkilisi de geçen yıl Lahey Zirvesi’nde müttefiklerin 2026’da Türkiye’de, ardından Arnavutluk’ta bir araya gelmeyi duyurduğunu hatırlattı.
Yetkili, “NATO, devlet ve hükümet başkanları düzeyindeki düzenli toplantılarını sürdürmeye devam edecek” bilgisini verdi. Açıklamada, zirveler arasındaki süreçlerde müttefiklerin ortak güvenliğe ilişkin konularda istişarelerde bulunmayı, planlama yapmayı ve kararlar almayı sürdüreceği belirtildi.
Nihai kararın NATO Genel Sekreteri Mark Rutte tarafından verilmesi bekleniyor. Ancak tartışma, Trump’ın ikinci başkanlık döneminde NATO içinde yarattığı baskının ittifakın toplantı takvimine bile yansıdığını gösteriyor.
