İSTANBUL (Medyascope) – Türkiye neden geri kaldı, neden üretim toplumu olamadı? Sağduyu’da bu hafta, Medyascope programcısı Tarık Çelenk, konuğu gazeteci yazar ve akademisyen Mehmet Altan ile sanayi devrimi ve Victoria dönemi üzerinden Türkiye’nin ekonomik, tarihsel ve toplumsal yapısını değerlendirdi.
Türkiye neden geri kaldı?
Sağduyu’nun bu bölümünde Tarık Çelenk’in konuğu Mehmet Altan, sanayi devrimi ve Victoria dönemi üzerinden Türkiye’nin ekonomik, tarihsel ve toplumsal yapısını anlattı. Altan, Türkiye’nin Batı’daki sanayi devrimiyle aynı hatta ilerlemediğini, bu nedenle üretim temelli bir dönüşüm yaşayamadığını vurguladı:
“Victoria dönemi dediğimiz şey sadece bir tarih aralığı değil. Sanayi devriminin, üretim patlamasının ve toplumsal dönüşümün birlikte yaşandığı bir dönem ama Türkiye ile bu sürecin neredeyse hiçbir gerçek bağı yok. Kim giderse gitsin, kim gelirse gelsin, bu iki dünya tarihsel olarak yan yana gelmemiş. Çünkü orada üretim üzerinden kurulan bir güç var, burada ise üretim dışı bir yapı söz konusu.”
Türkiye’nin geri kalmışlığının temelinde üretim yerine vergi ve rant üzerinden işleyen bir tarihsel yapı yattığını dile getiren Altan, “Osmanlı dediğimiz yapı aslında bir üretim ekonomisi değil, bir mali imparatorluk. Yani üretmeden gelir elde eden bir sistem. Fethediyorsun, vergi alıyorsun, onunla yaşıyorsun. Üretim disiplinin yok, üretim kültürün yok. Bu yüzden de toplumun refahını artıracak, katma değer yaratacak bir ekonomik zihniyet gelişmiyor” dedi.
“Üretim yoksa ahlak da olmaz, hukuk da işlemez”
Mehmet Altan, üretim ile ahlak ve hukuk arasındaki doğrudan ilişkiye dikkat çekerek, bu bağın Türkiye’de kurulamadığını söyledi:
“Bugün Türkiye’de ahlakın ve görgünün çürüdüğünden bahsediyoruz. Bunun nedeni çok açık, üretim yok. Çünkü üretim dediğin şey insanı disipline eder, rekabet yaratır, kaliteyi zorunlu kılar. Kötü üretim yaparsan batarsın. Bu da seni dürüst olmaya zorlar. Ama üretim yoksa, insanlar rekabetle değil, güçle ayakta kalmaya çalışır. Bu da ahlaksızlığı sistemin bir parçası haline getirir. Üretim yoksa ahlak da olmaz, hukuk da işlemez.”
Türkiye’nin geri kalmışlığını yalnızca ekonomik değil, zihinsel ve kültürel bir sorun olarak değerlendiren Altan, “Bu mesele sadece ekonomik değil. Bu bir zihniyet meselesi. Üretmeyen toplum, düşünemez, sorgulamaz ve yenilik üretemez. Çünkü ihtiyaç duymaz. Üretim seni düşünmeye zorlar, sorun çözmeye zorlar. Üretim yoksa bu dinamizm de yoktur. O yüzden geri kalmışlık bir kader değil, bir zihniyet sonucudur” diye konuştu.
