İSTANBUL (Medyascope) – Hayvanlarda demans (bilişsel fonksiyon yetmezliği) nasıl ortaya çıkar? Patidio ve Medyascope işbirliğiyle hazırlanan Hayvani Bakış programında Meral Candan’ın konuğu Prof. Dr. Ebru Yalçın, yaşlı evcil hayvanlarda görülen demans belirtilerini, erken teşhisin önemini ve hayvan sahiplerinin dikkat etmesi gereken noktaları anlattı.
Patidio ile Hayvani Bakış programının bu haftaki konuğu Prof. Dr. Ebru Yalçın oldu. Yalçın, hayvanlarda az bilinen demans hastalığı ile ilgili bilgi verdi ve erken teşhisin öneminden bahsetti.
Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anlatıcı Bilim Dalı Öğretim Üyesi olan Prof. Dr. Yalçın, demansın kedi ve köpeklerde de görülebileceğini söyledi.
“Uyku düzeni bozuluyor”
Çoğunlukla yaşlılık belirtileri ile karıştırıldığı için teşhisinin de zor olduğunu belirten Yalçın bununla ilgili şu bilgiler verdi:
“Aslında biz demans yerine bilişsel fonksiyon yetmezliği terimini daha çok seviyoruz. Demans aslında biraz daha bir çatı terim, şemsiye terim diyebiliriz.
Tabii her yaşlı hasta Alzheimer olmayacağı gibi insanlarda, köpeklerde de aynı şekilde her yaşlı köpek Alzheimer olacak, yani bilgisayar fonksiyon yetmezliği olacak diye bir kaide yok tabii ki.
Bilişsel fonksiyon yetmezliğinin belirtilerini anlatayım size. Uyku düzeni bozulur. Normalde köpekler bizimle beraber gündüz daha hareketliyken gündüz uyumaya, gece ise dolaşmaya başlarlar. Köpekler geceleri havlamaya başlıyor, kediler aşırı ses çıkarıyor. Bununla beraber sosyal etkileşimleri değişmeye başlıyor. Bununla neyi kastediyoruz? Örneğin sizi görünce kapıda çok sevinen, sizi hoş geldin diyen köpeğiniz, siz geldiğinizde sizi karşılamamaya başlıyor.
Tanıdığı insanları, örneğin yakın arkadaşlarınızı, köpeğinizin teyzesi olarak düşündüğünüz, yıllarca tanıdığı bir insana sanki ilk defa görüyormuş gibi bakıyor ve bu tabii insanların kalplerini çok kırıyor. Bunun gibi onlarca belirti mevcut.”
“Sosyal etkileşimi devam ettirmek önemli”
Bu belirtilerin bir hastalık nedeniyle de oluşabileceğini belirten Yalçın, demans teşhisi koymadan önce bu hastalık ihtimallerini anlamak için testler yapılması gerektiğine dikkat çekti:
“Köpeğinizin beyninde bir ödem oluşmuş olabilir. Kalp problemi olabilir. Belki bu bir kalp problemine bağlıdır. O yüzden biz bu teşhisi koymadan önce tam check-up yaparız. Yani hmuayeneler, ultrason, röntgen gibi… Çünkü belki de bir böbrek yetmezliği var ve hasta üremeye girdi ya da karaciğerinde bir problem var. Bunları bilmemiz gerekiyor.”
Kedilerde de belirtiler benzer mi? Yalçın bu soruya şu cevabı verdi:
“Aslında kedilerde de çok benzer. Yani buradaki bütün bulgular kediler için de geçerli. Bununla ilişkili tabii bizim bir yaptığımız test var. O teste aslında bir skorlandırmayla beraber olayın hafif mi, orta mı, ağır, şiddetli bir durumda mı olduğunu o skorlandırmayla aslında konuşarak buluyoruz. Bunun dışında belirli hafıza testleri var aslında. Hani bazen kliniklerde bunu uyguluyoruz. Ama bizim için önemli olan hasta yakınının anlattığı şeyler, artı evler evde çekilmiş videolar. Bunlarla da aslında teşhisi koyabiliyoruz açıkçası. Ama dediğim gibi altta yatan başka bir problem varsa öncelikli olarak o problemi tedavi etmek gerekiyor.”
Demansın tedavisi olan bir hastalık olmadığını ancak ilerlemesinin durdurulmasının mümkün olduğunu söyleyen Yalçın, bu noktada erken teşhisin önemine değindi:
“Ne yapabiliriz? Beyin hücrelerinin sağlığını koruyucu belirli gıda takviyeleri var, hekim kontrolünde bunlar kullanılabilir. Sosyal etkileşimi devam ettirmek çok önemli. Bir köpeğin önüne bir kap mamayı koymak aslında onu yiyor, bitiriyor. Ve ondan sonra ‘ne yapacağız’ diyor? Hani şanslıysa parka çıkıyor, şanslı değilse çıkmıyor. Kapının önünde beş dakika elimizde telefona bakarken hiç köpeğimize bile dönüp bakmadan ‘hadi yap artık tuvaletini de eve çıkalım’ diyoruz. Aslında bazen ilgilendiğimizi düşünüyoruz ama gerçekten aktif ve kaliteli vakit geçiriyor muyuz? Köpeğimizle ve kedimizle bunu düşünmemiz lazım.”
