İSTANBUL (Medyascope) – Nepal ile Tibet arasındaki Himalaya bölgesini vuran heyelan ve ani sellerde en az 359 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişiden ise haber alınamıyor. Kayıplar arasında çok sayıda yabancı turist de bulunuyor. Kurtarma çalışmaları sürerken felaketi neyin tetiklediği hâlâ araştırılıyor. Peki Nepal-Tibet sınırında sel felaketi hakkında şu ana kadar ne biliyoruz?
Nepal-Tibet sınırında meydana gelen büyük heyelan ve ani seller, yerleşim yerlerini, yolları, köprüleri ve enerji tesislerini sürükleyerek bölgenin son yıllardaki en büyük doğal afetlerinden birine yol açtı.
Nepal polisi perşembe günü itibarıyla 359 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı, Çin makamları Tibet tarafında en az üç ölümü doğruladı. Yetkililer can kaybının artmasından endişe ediyor.
İngiltere Kralı III. Charles da sel felaketinin ardından yayımladığı taziye mesajında Kraliçe Camilla ile birlikte “büyük bir üzüntü duyduklarını” belirtti.
Kral Charles kurtarma çalışmaları sırasında görev başında hayatını kaybeden polis ve silahlı kuvvetler mensuplarını anarak, “Her zaman olduğu gibi Birleşik Krallık ihtiyaç sahiplerine destek vermeye hazırdır” dedi.
Nepal-Tibet sınırında sel felaketi: Ne oldu?
Felaket 26 Ağustos Çarşamba sabahı Himalayalar’daki bir buzulun alt bölümünün koparak yüzlerce metre aşağıdaki vadiye düşmesiyle başladı.
Dev buz ve kaya kütlesinin Lhende Nehri boyunca ilerleyerek büyük bir moloz akışına dönüştüğü, bunun da Tibet’teki Gyirong sınır kapısını ve Nepal tarafındaki yerleşimleri vuran ani selleri tetiklediği değerlendiriliyor.
Görüntülerde dev bir çamur, kaya ve su kütlesinin vadiler boyunca ilerlediği, binaları ve araçları sürüklediği görülüyor. Bhote Koshi ve Trishuli nehir sistemlerinde su seviyesinin çok kısa sürede metrelerce yükseldiği bildirildi.
Felaketi deprem mi tetikledi?
İlk açıklamalarda Nepal-Tibet sınırında meydana gelen bir depremin buzulun çökmesine ve ardından heyelana yol açmış olabileceği belirtilmişti.
Ancak ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi’nin (USGS) incelemesine göre başlangıçta 4,4 büyüklüğünde deprem olarak kaydedilen sismik hareket aslında buzul, kaya ve buz kütlesinin çökmesiyle oluşan enerjiydi. Bu nedenle şu anda felaketi tetikleyen bir deprem olduğuna ilişkin kesin kanıt bulunmuyor.
Uydu görüntülerini inceleyen uzmanlar, yaklaşık 5 bin 200 metre yükseklikteki bir buzulun alt kısmının koparak yaklaşık bin 200 metre aşağıdaki vadiye düştüğünü belirledi.
Buzulun neden çöktüğü ise henüz net değil. Uzmanlar felaketten önce bölgede karların hızlı biçimde eridiğine dikkat çekiyor. Yağış, sıcaklık, eriyen buzlar ve bölgedeki inşaat faaliyetlerinin etkisi araştırılıyor.
İklim değişikliğinin bu özel felaketteki rolünü belirlemek için henüz erken olduğu belirtilse de Himalayalar’daki buzulların hızla eridiği biliniyor. Birleşmiş Milletler’e göre Nepal dağları son 30 yılı aşkın sürede buzlarının yaklaşık üçte birini kaybetti.
Kaç kişi kayıp?
Rakamlar sürekli değişiyor ve Nepal ile Çin tarafından açıklanan sayıların birbiriyle örtüşüp örtüşmediği henüz bilinmiyor.
Nepal Turizm Kurulu’na göre 579 turistten haber alınamıyor ve bunların 400’den fazlası yabancı. Kayıplar arasında ABD, İngiltere, Avustralya, Kanada, Hindistan, Güney Kore ve Malezya vatandaşları bulunuyor.
Çin devlet televizyonu CCTV ise Tibet’in Gyirong bölgesinde 558 kişinin kayıp olduğunu, bunların 260’ının yabancı ülke vatandaşı olduğunu açıkladı. Nepal ve Çin’in açıkladığı kayıp listelerinde aynı kişilerin bulunup bulunmadığı henüz netleşmedi.
Felaketin yaşandığı bölge, Tibet’teki kutsal Kailash Dağı ve Manasarovar Gölü’ne giden turistler ve hacılar açısından önemli bir güzergâh. Nepal-Tibet arasındaki Gyirong kapısı da iki taraf arasındaki turist ve araç trafiğinin başlıca geçiş noktalarından biri.
Kurtarma çalışmaları nasıl ilerliyor?
Nepal ordusu ve polisi binlerce kayıp için arama-kurtarma çalışmalarını sürdürüyor. Helikopterler bazı bölgelere çadır, yiyecek ve acil yardım malzemesi ulaştırıyor ancak yüksek su seviyesi ve yoğun çamur nedeniyle en ağır etkilenen noktalara ulaşmak güçleşiyor.
Elektrik ve iletişim hatlarının kesildiği bölgeler bulunuyor. Nepal Elektrik Kurumu, hidroelektrik ve güneş enerjisi tesisleri dahil yaklaşık 430 megavatlık üretim kapasitesinin zarar gördüğünü açıkladı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping “tüm imkânların kullanıldığı” bir arama-kurtarma çalışması yürütülmesini isterken Nepal de Çin ve Hindistan’dan yardım talep etti.
Birleşmiş Milletler bölgeye personel ve yardım malzemeleri gönderirken ABD 500 bin dolarlık acil yardım sağlayacağını açıkladı. Hindistan da kurtarma ve insani yardım çalışmalarına destek veriyor.
Tehlike geçti mi?
Henüz değil.
Bölgedeki dik vadiler, yoğun miktarda gevşek kaya ve çamur ile nehirlerdeki yüksek su seviyesi nedeniyle yeni heyelan ve ani sel riski sürüyor. Yetkililer nehir kıyısındaki yerleşimlerde yaşayanlardan yüksek bölgelere çıkmalarını ve uyarıları takip etmelerini istedi.
Arama-kurtarma ekiplerinin kayıp kişilere ulaşmasıyla hem ölü hem de kayıp sayılarına ilişkin tablonun önümüzdeki günlerde değişmesi bekleniyor.
Kaynak: BBC
