İSTANBUL (Medyascope) – Nepal ile Tibet arasındaki Himalaya bölgesini vuran heyelan ve ani sellerde can kaybı 800’ü aştı. Nepal’de 2 bin 500’den, Tibet’te ise 500’den fazla kişiden hâlâ haber alınamıyor. İlk başta depremden şüphelenildi ancak yeni bulgular felaketin buzul ve kaya çökmesiyle başladığını gösteriyor. Üstelik bölgede ikinci bir sel tehlikesi de var. Peki Nepal-Tibet sınırında sel felaketi hakkında şu ana kadar ne biliyoruz?
Nepal ile Tibet arasındaki Himalaya bölgesinde meydana gelen büyük heyelan ve ani sellerin bilançosu ağırlaşmaya devam ediyor.
Nepal’in afet yönetimi kurumuna göre ülkede en az 794 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 502 kişi ise hâlâ kayıp. Çin devlet medyası da Tibet tarafında 16 kişinin öldüğünü ve 546 kişiden haber alınamadığını bildirdi. Böylece iki tarafta açıklanan can kaybı 800’ü, kayıp sayısı ise 3 bini aşmış durumda.
Ancak Nepal ve Çin’in kayıp listelerinde aynı kişilerin yer alıp almadığı henüz bilinmiyor.
Arama-kurtarma ekipleri kalan kişilere ulaşmak için zamanla yarışırken yağış ve değişken hava koşulları çalışmaları zorlaştırıyor. Yetkililer, felaketin ardından oluşan göller nedeniyle yeni ani seller yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Nepal-Tibet sınırında sel felaketi: Ne oldu?
İlk saatlerde Nepal-Tibet sınırında meydana geldiği düşünülen bir depremin heyelanı ve ardından selleri tetiklemiş olabileceği açıklanmıştı.
Ancak ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS), bölgede deprem olmadığını ve kaydedilen sismik hareketin bir buzulun çökmesinden kaynaklandığını belirledi.
Buzul ve kaya kütlesinin vadi tabanına çarpması o kadar büyük bir enerji açığa çıkardı ki olay sismometrelerde 5,2 büyüklüğünde bir deprem gibi kaydedildi. Uydu görüntülerini ve sismik verileri inceleyen bilim insanları, Nepal-Tibet sınırı yakınındaki Langtang Lirung Dağı’nın kuzey yamacında yaklaşık 5 bin 200 metre yükseklikte buzulun altında bulunan dev bir kaya kütlesinin çöktüğünü düşünüyor.
Fransa’daki Grenoble Alpes Üniversitesi’nden jeomorfolog Kristen Cook, “Buzulun üzerinde bulunduğu kaya çöktü” diyerek milyonlarca ton kaya ve buzun vadiye sürüklendiğini anlattı. Bu kütle nehir suyunu ve tortuları da beraberine alarak kilometrelerce ilerleyen dev bir çamur ve su akıntısına dönüştü.
Seller 100 kilometre boyunca ilerledi
USGS’ye göre sel suları, kaya ve çamur Trishuli ve Bhote Koshi nehirleri boyunca yaklaşık 100 kilometre ilerledi. Görüntülerde Nuwakot bölgesinde insanların kaçmaya çalıştığı sırada dev bir çamur ve kaya duvarının binaları, yolları ve araçları sürüklediği görüldü.
Nepal tarafındaki Rasuwagadhi sınır kapısı ile Tibet’teki Gyirong geçidi de selden ağır şekilde etkilendi. Onlarca kilometrelik yol ve 40’tan fazla köprü yıkılırken, hidroelektrik tesislerinde de ciddi hasar meydana geldi. Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal felaketi, “Yakın geçmişte yaşadığımız en büyük doğal afetlerden biri” olarak nitelendirdi ve “Kasabalar birkaç saat içinde tamamen yok oldu” dedi.
İkinci bir sel tehlikesi var
Felaketin ardından risk henüz geçmiş değil.
Uluslararası Entegre Dağ Kalkınma Merkezi (ICIMOD), nehir sistemlerine taşınan dev kaya ve çamur kütlelerinin bazı noktalarda suyun önünü keserek doğal barajlar oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Çin makamları da heyelan sonrasında oluşan bir gölde cuma günü itibarıyla yaklaşık 2,5 milyon metreküp su biriktiğini ve gölün taşması halinde aşağı kesimlerde yeni seller meydana gelebileceğini açıkladı.
Pazar günü Tibet’te ikinci bir heyelanın ardından başka bir gölün daha oluştuğu bildirildi. Uzmanlar bu gölü de yakından izliyor.
Kayıplar arasında yüzlerce yabancı turist var
Felaketin yaşandığı bölge, Himalayalar’a gelen dağcıların ve kutsal bölgelere seyahat eden hacıların yoğun kullandığı güzergâhlardan biri.
Kayıplar arasında yüzlerce yabancı ülke vatandaşı bulunuyor.
Resmi açıklamalara göre Nepal’de en az 320 Hindistan vatandaşı, yaklaşık 100 Çinli, 90 ABD’li, 62 Ukraynalı, 51 Malezyalı, 41 Avustralyalı, 33 İngiliz ve 30 Kanadalıdan haber alınamıyor. Güney Kore, Güney Afrika, Portekiz, Hollanda ve Yeni Zelanda’dan turistlerin de kayıp olduğu bildirildi.
Tibet tarafındaki 546 kayıptan yaklaşık 260’ının da yabancı olduğu belirtiliyor.
Kaynak: BBC, New York Times
