İSTANBUL (Medyascope) – Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) uzun süredir farklı siyasi partilere bağlı olarak faaliyet gösteren Peşmerge güçlerinin Peşmerge Bakanlığı çatısı altında birleştirilmesi tamamlandı. IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, “Peşmerge hiçbir partinin malı değildir” derken Bağdat’a bütçe ve silah desteği çağrısında bulundu.
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği’ne (KYB) bağlı Peşmerge güçlerinin tek komuta altında birleştirilmesi süreci tamamlandı.
21 Eylül Pazartesi günü Erbil’de düzenlenen törende, KDP’ye bağlı 80 Birliği ile KYB’ye bağlı 70 Birliği’nin Peşmerge Bakanlığı’nın doğrudan komutasına girdiği duyuruldu.
Yeni yapılanmayla birlikte on binlerce Peşmerge, partilere bağlı askeri yapılar yerine Peşmerge Bakanlığı bünyesinde oluşturulan 1. ve 2. bölgelerde görev yapacak. Güçların 10 askeri tümen halinde yapılandırılması planlanıyor.
“Peşmerge hiçbir partinin malı değildir”
Törende konuşan IKBY Başkanı ve Peşmerge güçleri Başkomutanı Neçirvan Barzani, yeni yapılanmayla Peşmerge Bakanlığı dışında herhangi bir Peşmerge gücünün kalmayacağını söyledi, “Peşmerge partisel bir güç değildir; Kürdistan’a ait bir güçtür ve hiçbir partinin malı değildir” dedi.
Irak Haber Ajansı’na (INA) göre Barzani ayrıca, “Bakanlık dışında hiçbir Peşmerge gücü kalmayacak ve Peşmerge, Irak ulusal savunma sisteminin bir parçası olacak” diye konuştu.
Barzani, Bağdat yönetimine de çağrıda bulunarak Irak Anayasası uyarınca Peşmergeler için gerekli bütçe ve silahların sağlanmasını istedi.
IKBY Başbakanı Mesrur Barzani de Peşmerge güçlerinin birleşmesini “Peşmerge ve Kürt halkı için tarihi bir gün” olarak nitelendirdi. Birleşmenin hükümet programının temel vaatlerinden biri olduğunu söyleyen Barzani, bundan sonraki aşamada Peşmergenin silahlandırılmasına öncelik verilmesi gerektiğini belirtti.
Barzani, “Bir sonraki aşamada Peşmerge güçlarının, Kürdistan Bölgesi’nin güvenliği ve birlikte yaşamının savunucusu olan ulusal bir güç olarak varlığını sürdürebilmesi için tamamen silahlandırılması çok önemli” dedi.
Şimdi ne olacak?
Rudaw’ın haberine göre reform kapsamında KDP’ye bağlı 80 Birliği ile KYB’ye bağlı 70 Birliği ortadan kaldırılarak bunların yerine Peşmerge Bakanlığı bünyesinde 1. Bölge ve 2. Bölge adıyla iki askeri komutanlık oluşturulacak.
Peşmerge Bakanlığı Genel Sekreteri Tümgeneral Roken Bahtiyar Muhammed, daha önce yaptığı açıklamada yeni yapılanmayla birlikte güçların “artık herhangi bir partiye bağlı olmayacağını” söylemişti.
Muhammed’e göre değişiklik Peşmerge güçlerine idari ve mali açıdan daha merkezi bir yapı kazandırırken komuta ve kontrol zincirini de tek merkezde toplayacak.
Reform süreci hakkında neler biliyoruz?
Peşmerge güçlerinin tek yapı altında toplama girişimleri uzun yıllardır devam ediyordu.
2010-2013 yılları arasında iki siyasi yapıya bağlı yaklaşık 42 bin Peşmerge, 14 ortak tugay bünyesine alınmıştı ancak siyasi anlaşmazlıklar, 2014’te başlayan IŞİD savaşı ve 2017’de yaşanan gelişmeler reform sürecinin yavaşlamasına neden oldu.
2018’de ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonla işbirliği içinde Peşmerge reformuna ilişkin 35 maddelik bir proje hazırlandı, mevcut reform sürecinin ilk aşaması ise 2022’de başladı.
Bağdat ve Erbil arasında güvenlik işbirliği artıyor
Peşmerge güçlerinin birleştirilmesi, Bağdat ile Erbil arasında güvenlik alanındaki işbirliğinin arttığı bir dönemde gerçekleşti. İran yanlısı Iraklı silahlı gruplar son dönemde ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerini, İranlı Kürt grupları, IKBY güvenlik güçlerini ve Kuzey Irak’taki enerji altyapısını zaman zaman hedef aldı.
ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin 30 Eylül’de Irak’tan çekilmesinin planlanması da bölgede olası bir güvenlik boşluğuna ilişkin tartışmaları artırdı.
IKBY İçişleri Bakanı Reber Ahmed Halid ağustos ayında yaptığı açıklamada koalisyon güçlarının çekilmesinin ardından güvenlik boşluğu oluşmasını engellemenin hem Bağdat hem de Erbil için öncelik olduğunu söylemişti.
6 Eylül’de Peşmerge güçleri ile Irak ordusu, geçmişte iki taraf arasındaki anlaşmazlıkların merkezinde bulunan tartışmalı bölgelerde faaliyet gösteren ortak tugayların güçlendirilmesini de görüşmüştü.
