İnsan Hakları Derneği, 2020 yılında cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerine ilişkin rapor yayımladı: “1182 tutuklu hapishanelerde hak ihlalleri yaşadı”

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

İnsan Hakları Derneği (İHD), genel merkezinde dün (1 Nisan) bir açıklama yaptı. Düzenlenen toplantıda, derneğe iletilen başvurular ve avukatların yaptıkları görüşmeler sonucunda hazırlanan 352 sayfalık bir rapor sunuldu. Sadece 2020 yılında Türkiye’nin birçok bölgesinde bulunan hapishanelerden toplam 1228 mahpustan 266 mektup geldiği belirtildi. 54 mahpusun ise aileleri, yakınları veya avukatları aracılığıyla derneğe başvurduğu kaydedildi.

Raporda, salgın döneminde zorunlu karantina uygulamalarının “tecrit uygulamasına” dönüştüğü dile getirildi ve “Salgınla mücadele kapsamında tutukluların başta sosyal aktivite, spor, havalandırma gibi pek çok hakkının gasp edildiğine tanık oluyoruz” denildi.

İHD Eş Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan, “2020 yılında toplam 1182 mahpus hapishanelerde yaşadıkları hak ihlallerini anlattığı mektup yolladı” dedi.

“Yaşadığı hak ihlalleri nedeniyle derneğe başvuranların yüzde 7’si kadın, yüzde 93’ü erkek”

Toplantıda raporun ayrıntılarını anlatan İHD Eş Genel Başkanı Türkdoğan, başvuruların çoğunlukla sağlık hakkı, işkence ve kötü muamele, ayrımcılık gibi hak ihlalleri alanında yoğunlaştığını belirtti. Rapora göre, cezaevlerinde kapasitenin üzerinde tutuklunun olduğunu söyleyen Türkdoğan, “Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün (CTE) yayımladığı resmi rakamlara göre 28 Şubat 2021 itibariyle hapishanelerde toplam 276 bin 438 mahpus bulunuyor. Bu sayıya, Kovid-19 tedbirleri kapsamında cezasının infazı durdurulan yaklaşık 50 bin mahpus da dahildir. Dolayısıyla, Türkiye hapishaneleri mahpus sayısı bakımından tarihinin en yoğun dönemini yaşamakta ve bu durum yoğun hak ihlallerini de beraberinde getirmektedir” diye konuştu.

“Koronavirüs nedeniyle hayatını kaybeden tutukluların sayısı 17”

Türkdoğan, şöyle devam etti: “Salgın döneminde hapishanelerde toplam 17 mahpus Kovid-19’a bağlı gerekçelerle öldü. Çok sayıda hapishane personeli ve mahpus ise virüse yakalandı. Ne yazık ki kaç kişinin virüse yakalandığına ilişkin elimizde kesin bir veri bulunmuyor. Adalet Bakanlığı’nın 2020 Kasım ayı içerisinde açıkladığı verilere göre, 368 ceza infaz kurumunun 117’sinde pozitif vakaya rastlanmış ve toplam 120 mahpusun testi pozitif çıkmıştır. Buna karşın derneğimize 20 farklı hapishaneden yapılan başvurularda 489 mahpusun Kovid-19’a yakalandığı iddia edilmiştir. Üç hapishaneden yapılan başvuruda ise hapishane içerisinde pozitif vakalara rastlandığı iddia edilmiş fakat herhangi bir sayı belirtilmemiştir.”

“Hapishanelerde, verilen sayının üçte ikisi kadar mahpus kalmalı”

İHD Eş Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan, CTE’nin verilerine göre, 2 Şubat 2021 tarihi itibariyle 264 kapalı ceza infaz kurumu, 78 müstakil açık ceza infaz kurumu, dört çocuk eğitimevi, dokuz kadın kapalı, yedi kadın açık, yedi çocuk kapalı ceza infaz kurumu olmak üzere toplam 369 ceza infaz kurumu bulunduğunu söyledi. Kurumların toplam kapasitesinin 244 bin 896 kişi olduğunu belirten Türkdoğan, bu sayının artırılan kapasite olduğuna dikkat çekti. Normal koşullar altında bu hapishanelerde verilen sayının üçte ikisi kadar mahpusun kalması gerektiğini belirten Türkdoğan, son yılda yapılan 40’a yakın yeni hapishane ile kapasitenin resmi rakamlara göre, 188 bin 437 kişi artırıldığını açıkladı.

“Temel hak ve özgürlükler ihlal edildi”

Türkdoğan, hapishanelerde bulunan mahpusların sağlık, yaşam gibi temel haklarının korunmasının ve güvence altına alınmasının devletin sorumluluğuna ait olduğunu hatırlattı. Türkdoğan şöyle konuştu: “Tedbirlerin yoğun bir şekilde uygulandığı dönemde, çok sayıda insan hakları örgütünün raporladığı üzere hapishanelerde bilgi edinme hakkı, yaşam hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı, işkence yasağı, ayrımcılık yasağı, sağlığa erişim hakkı, çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma özgürlüğü, eğitim hakkı, bilgiye erişim hakkı gibi pek çok temel hak ve özgürlük ihlal edilmiştir.

Kovid-19 salgını nedeniyle hapishanelerde acilen alınması gereken önlemler bulunmaktaydı. Tutuklu veya hükümlü konumda bulunan mahpuslarla ilgili olarak bu ölümcül salgın nedeniyle, serbest bırakılmaları sağlanıncaya kadar gerekli hijyen ve sağlık koşullarının sağlanması beklenirdi. Bunun dışında alınması gereken önlemlerin başında, henüz yargılamaları devam eden ve haklarında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmayan tutukluların durumu gelmekteydi. İnfaz teklifi yalnızca hükümlülerle ilgili durumu düzenlemektedir. Tutuklularla ilgili herhangi bir düzenleme getirmemiştir. Avrupa Konseyi istatistiklerine göre Türkiye, çıkardığı af ile cezaevi nüfusunun yüzde 35’ini, yani 102 bin 944 tutukluyu serbest bıraktı. Ancak bu sayıya Kovid-19 tedbirleri kapsamında cezasının infazı durdurulan yaklaşık 50 bin mahpus da dahildir.”

Türkdoğan, sağlık hakkı açısından hapishanelerde yaşanan temel sağlık sorunları şöyle sıraladı:

“-Aşırı kalabalık koğuşlar,

-Revire geç çıkarılma, revirlerden polikliniklere ve polikliniklerden üçüncü basamak sağlık hizmetlerine sevk işlemlerinde aylarca sıra beklenmesi,

-Yoğunluğu kaldıracak nitelik ve kapasitede sağlık hizmeti koşullarının olmaması,

-Revirlerde her zaman doktor olmaması,

-Bazı hapishanelerde güvenlik görevlilerinin kelepçeleri açmadığı ve hekimlerin de açılmasını talep etmemesi,

-Hastane sevklerinin ya geç yapılması ya da hiç yapılamaması,

-Sevklerde arama baskısı ve (özellikle astım hastalarını kötü etkileyen) tek hücreli ring araçlarıyla sevk zorlaması,

-Ağır hasta mahpusların, hastalıklarının son dönemlerine gelmelerine rağmen tahliye edilmemesi,

-Gerek hapishane revirlerinde gerek hastanelerde, hasta mahpusların gerçekten tedavi edilmeyip (ağrı kesici gibi) geçici belirtileri önleyici ilaçlarla baştan savılması,

-Yetersiz iaşe bedelleri,

-Isıtılmayan ve havalandırılmayan koğuşlar,

-Mahpusların gün ışığından yeterince faydalandırılmaması,

-Diyet yemeklerinin verilmemesi,

-Temiz suya erişim sorunları.”


İnsan Hakları Derneği (İHD), 2020 Yılı Cezaevi İhlal Raporu’nun tamamına buradan ulaşabilirsiniz
  

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Medyascope internet sitesinde çerezlerden faydalanılmaktadır.

Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.

  • Medyascope
  • Medyascope Plus