Bir süredir, muhalefette kabul edilen partilerin çoğunu “iktidarda olmayan partiler” diye tanımlıyorum. TİP’i saymazsak TBMM’de temsilcisi bulunan ancak Cumhur İttifakı’nın parçası olmayan partilerin ortak özelliği 19 Mart sürecinde CHP ile aralarına belirgin bir mesafe koymaları. Bunlara TBMM dışındaki Zafer ve Anahtar partilerini de ekleyebiliriz. Peki neden böyle?
DEM Parti’nin süreç hassasiyeti
Bu konuda en dikkat çekici ve cevabı en kolay olan parti DEM Parti olsa gerek. 2023’te Kemal Kılıçdaroğlu’na açık destek veren, 2024 yerel seçimlerinde CHP ile bazı seçim bölgelerinde “kent uzlaşısı”na giren DEM Parti, çözüm sürecini öncelediği için artık CHP ile çok fazla yan yana gözükmek istemiyor. Yine de DEM Parti’nin CHP karşıtı bir tutum izlediğini söylemek de haksızlık olur.
CHP de DEM Parti’nin zor durumunu büyük ölçüde anlayışla karşılayıp onu daha fazla Cumhur İttifakı’na itmemeye özen gösteriyor. Eğer CHP yönetimi, içeriden ve çevresinden bazı kişilerin önerdiği gibi TBMM’deki çözüm komisyonuna katılmamış olsaydı bu iki parti arasında belirgin bir kopuşa tanık olabilirdik.
Bu konuda şunu akılda tutmak lazım: Birçok araştırmaya göre DEM Parti seçmeninin ikinci parti tercihlerinde CHP önde gözüküyor. Yani parti yönetimleri kopuş yaşasa bile tabanları buna aynı şekilde tepki göstermeyebilir.
Milliyetçi partilerin tereddütü
İYİ Parti ve ondan doğmuş olan Zafer ve Anahtar partilerinin ortak özelliği çözüm sürecine karşı çıkarak muhalefet sorumluluklarını yerine getirdiklerini düşünmeleri. Ayrıca İYİ Parti, geçmişteki Altılı Masa tecrübesinden ders çıkartarak CHP ile fazla yanyana gözükmek istemediğini söyleyebiliriz.
Sığınmacı sorunu gündemden düştükten sonra epey bocalayan Zafer Partisi özellikle büyük şehirlerde CHP ile benzer kesimlere hitap ettiğini düşünerek siyasi iktidardan çok ana muhalefet partisiyle mesafeli olmayı tercih ediyora benziyor.
Anahtar Parti ise kendisine yönelişin esas olarak iktidar partileri tabanlarından olduğu düşüncesiyle onları ürkütmemek için CHP ile yakınlaşmaya teessüf etmiyor. Ne var ki bu partinin çözüm süreci dışında Cumhur İttifakı’na kapsamlı eleştiriler getirmemesini sadece bununla açıklamak mümkün değil. Cumhurbaşkanlığı seçilmek için yüzde 50+1 oyun gerektiği bu sistemde Cumhur İttifakı ve Erdoğan ile arayı çok açmak istemiyor.
AKP’ye kardeş partilerde çözülme
Aslında Cumhur İttifakı’nın bir parçası olma ihtimalinden heyecanlanan başka partiler de var. Örneğin Ahmet Davutoğlu, İran savaşıyla birlikte iktidarla birlikte çalışmaya hayli istekli olduğunu belirtti. Fakat Erdoğan’ın gerek Davutoğlu’nun Gelecek, gerek Ali Babacan’ın Deva partilerini çok önemsediğini söyleyemeyiz.
Buna karşılık yerel seçimlerde eski AKP kadrolarını aday gösterip belirgin bir başarı elde eden Yeniden Refah Partisi Erdoğan’ı hayli rahatsız etmişti. Bu nedenle YRP’ye yönelik bir stratejiyi hayata geçirip bu partiden çok sayıda belediye başkanını geri kazandı ve böylece onun hızını düşürdü.
Bu şoku atlatamayan YRP’nin CHP’ye yanaşması tam anlamıyla intihar olurdu. Nitekim Fatih Erbakan ve arkadaşları iyice kabuklarına çekildi ve kendileri gibi zor durumda olan Saadet Partisi ile yakınlaşma yoluna gitti.
CHP için riskler ve fırsatlar
Aslında bu durum CHP’nin lehine olabilir. Bu sayede toplumdaki muhalif damarın neredeyse yegâne damarı hâline gelebilir. Nitekim Altılı Masa fiyaskosunun ardından dile getirilen “Türkiye İttifakı” önermesi epey işe yaradı. Fakat özellikle seçim aşamasına gelindiğinde bunun tek başına yeterli olmama ihtimali hayli yüksek.
İşte o zaman CHP seçimi kazanabileceğini ve ülkeyi yönetebileceğini net bir şekilde göstermek zorunda kalacaktır. Bunu başardığı takdirde bu partilerin çoğunun keskin birer muhalefet odağı halini alacağını görebiliriz.
