ANKARA (Medyascope) – Kılıçdaroğlu katıldığı Sözcü TV yayınında, Selahattin Demirtaş ve HDP’li milletvekillerinin tutuklanmasıyla sonuçlanan anayasa değişikliğine “evet” dediği için pişman olmadığını söyledi. 2016’da yapılan anayasa değişikliğiyle 16 HDP’li milletvekili tutuklandı, Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın tutukluluğu 10 yıla ulaştı. Aynı anayasa değişikliği CHP’li Enis Berberoğlu’nun tutuklanmasına neden olunca Kılıçdaroğlu Adalet Yürüyüşü’nü başlattı.
CHP’nin atanmış genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Şubat 2025’te “kurultayda şaibe” iddiasını dile getirdiği programdan sonra ilk kez bu akşam (19 Haziran) Sözcü TV yayınına katıldı. Kılıçdaroğlu’nun dokunulmazlıkların kaldırılması ve eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş hakkındaki ifadeleriyse tartışma konusu oldu.
- Milletvekili dokunulmazlığı nasıl kaldırılıyor? Sürece dair bilmeniz gereken her şey
- Kılıçdaroğlu: “Dokunulmazlıkların kaldırılmasını isterim, ilkem budur”
“Dokunulmazlıkların kaldırılmasını isterim”
İstinaf mahkemesinin mutlak butlan kararıyla göreve getirilen Kılıçdaroğlu, “CHP’de arınma” vurgusunu sürdürürken CHP milletvekilleri hakkında hazırlanan fezlekeler de soruldu. Kurultay ceza davasında milletvekilleri için ayrılan soruşturma Meclis’e geldiğinde dokunulmazlıkların kaldırılması konusunda ne tutum alacakları sorusuna Kılıçdaroğlu, “Ben şahsen benimle ilgili böyle bir iddia olursa, dokunulmazlığımın kaldırılmasını ve gidip aklanmamı isterim. Aynı zamanda bizim partinin temel ilkelerinden birisidir dokunulmazlıkların kaldırılması” yanıtını verdi.
Demirtaş’a yapılan haksızlık ama Kılıçdaroğlu pişman değil
Programda soruları yönelten gazeteciler Barış Terkoğlu “Bunu son yaptığınızda Selahattin Demirtaş tutuklandı biliyorsunuz” derken, Senem Toluay Ilgaz “Üstelik hakkındaki suçlamaları ve cezaevinde olmasını siyasi buldunuz” diyerek Kılıçdaroğlu’nun önceki açıklamalarını hatırlattı.
Bunun üzerine Kılıçdaroğlu, “Selahattin Bey’de zaten çoğunluk vardı, biliyorsunuz terörle ilgili Anayasa’da özel bir madde var” dedi. Anayasa değişikliğine verdikleri destek için pişman olup olmadığı sorusuna ise Kılıçdaroğlu şöyle yanıt verdi:
“Hayır. Bakın kendi partiniz ve kurultayınız, dokunulmazlıkların kaldırılmasıyla ilgili temel bir hüküm kurmuş, ‘Ben kurultayın sözünü dinlemiyorum ve bunu yapmıyorum’ derseniz bu doğru değil. Selahattin Bey tutuklandı mı? Evet. Siyasi tutuklu mu? Evet. Yanlış mı? Evet. Ziyaret ettim mi? Defalarca ziyaret ettim ve bunu her yerde de söyledim. Siyasi düşünceler dolayısıyla bir insanın tutuklanmasına karşı çıktım. Benim de şu an dokunulmazlığım yok. Haksızlık yapıldığını biliyorum. Hatay Milletvekiline (Can Atalay) de haksızlık yapıldığını biliyorum. AYM, AİHM kararı var.”
Kılıçdaroğlu neden eleştiriliyor?
Kılıçdaroğlu’na sorulan anayasa değişikliği 2016 yılında gerçekleşti. Bugün de dokunulmazlıkların kaldırılması gündeme geldiğinde akla gelen ilk konulardan biri Kılıçdaroğlu’nun o dönemdeki tutumuydu.
1 Kasım 2015 seçimlerinden sonra, “terör” yeniden Türkiye’nin başlıca gündemlerinden biri haline gelmiş ve HDP’li milletvekilleri hakkında çok sayıda fezleke birikmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve AKP yönetimi, dokunulmazlık dosyalarının hızla işleme konulmasını istiyor, MHP de bunu açıkça destekliyordu.
Nisan 2016’da AKP, dokunulmazlıkların kaldırılması için Meclis’e anayasa değişikliği teklifini sundu. AKP’li 317 milletvekilinin bulunduğu yasama döneminde, 40 milletvekiliyle MHP de dokunulmazlıkların kaldırılmasına destek verdi. Ancak referanduma gitmeden Meclis’te anayasa değişikliği yapmak için 367 milletvekilinin oyuna ihtiyaç vardı.
Kılıçdaroğlu 16 Nisan 2016’daki “Anayasa’ya aykırı ama evet diyeceğiz” sözüyle tarihe geçti. Dönemin HDP’li milletvekili Sırrı Süreyya Önder, Kılıçdaroğlu’nun evet demesinin Erdoğan’a “Seni başkan yaptıracağız” demek anlamına geldiğini söyleyerek tepki gösterdi. Önder, CHP’li milletvekillerine de “Yarın öbür gün cezaevlerine konulacaksınız ve ranzalardan AKP’ye saydırmanın hiçbir gerçekliği olmayacak” dedi.
Anayasa “bir kereliğine” askıya alındı
Anayasa değişikliği 20 Mayıs 2016’da, CHP’nin 133 ve HDP’nin 59 milletvekiline sahip olduğu Meclis aritmetiğinde 376 oyla kabul edildi. Anayasa’ya geçici 20. madde eklenerek, o tarihte mevcut bütün fezlekeler için dokunulmazlıklar kaldırıldı. Anayasa’nın 83, 84 ve 85. maddeleri bir kereliğine askıya alındı.
152 milletvekili için 800 fezleke bulunurken bu sürecin faturası HDP’lilere kesildi. HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın da aralarında olduğu dokuz HDP milletvekili 4 Kasım 2016’da gözaltına alındı. Bu süreçte toplam 16 milletvekili tutuklanırken, AİHM kararlarına rağmen halen cezaevinde tutulan Demirtaş ve Yüksekdağ’ın tutukluluk süresi 10 yıla ulaştı.
Demirtaş’ın “Genelkurmay’dan brifing” iddiası
Demirtaş tutuklanmadan önce Cumhuriyet Gazetesi’ne verdiği demeçte, Kılıçdaroğlu’nun dokunulmazlıklarla ilgili Genelkurmay Başkanlığı’ndan dolaylı olarak brifing aldığını iddia etti:
“Böyle bir durumda Kılıçdaroğlu bize mi kıymet verecek, orduya mı? Orduya kıymet verecekti, uğraşmanın hiçbir anlamı yoktu. Çok üzücü gerçekten. Kendisinin çok büyük hata yaptığını düşünüyorum. Çünkü CHP’nin Parti Meclisi ve Merkez Yürütme Kurulu, hatta Meclis grubunun ağırlığı hayır kararı almıştı. Ama bir genel başkan kendi partisinin yönetiminin aldığı kararı bile tanımayacak şekilde ordudan gelen isteği yerine getiriyorsa bizim artık konuşacak bir şeyimiz kalmamıştır.”
CHP’li bazı milletvekillerinin de bu karardan rahatsız olduğunu belirten Demirtaş “Biz sonuca bakarız. CHP evet demeseydi bu konu komisyona bile gelemezdi. Sayın Kılıçdaroğlu’nun ‘Evet oyu vereceğiz’ açıklamasından sonra AKP cesaret edip, Meclis’e bu teklifi getirmiştir. Dolayısıyla teklifin sahibi AKP değil, Kılıçdaroğlu’dur” ifadelerini kullandı.
CHP’li Berberoğlu da tutuklandı, Kılıçdaroğlu “Adalet Yürüyüşü” yaptı
Kılıçdaroğlu’nun Anayasa’ya aykırı olduğunu söyleyerek kabul ettiği anayasa değişikliğinin ardından, MİT tırları görüntülerini sızdırdığı iddiasıyla hakkında fezleke hazırlanan Enis Berberoğlu da yargılandı. 14 Haziran 2017’de hakkında 25 yıl hapis cezası verilen Berberoğlu tutuklandı.
Berberoğlu’nun tutuklanma kararını kararı protesto etmek için dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara’dan İstanbul’a “Adalet Yürüyüşü” başlattı. Dönemin HDP Eş Genel Başkanı Serpil Kemalbay ve HDP milletvekilleri de yürüyüşe destek verdi. 420 kilometrelik yolu, 25 günde yürüyen Kılıçdaroğlu’nun “Adalet Yürüyüşü” Berberoğlu’nun tutulduğu Maltepe Cezaevi önünde son buldu.
Berberoğlu, yaklaşık 15 ay tutuklu kaldı. Bu sürede 24 Haziran 2018’de yeniden milletvekili seçildi. “Yeniden seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturmanın devamı için dokunulmazlığın yeniden kaldırılması gerektiği” Anayasa hükmüne rağmen, Yargıtay geçici 20. madde kapsamındaki dosyaların bu kuralın dışında olduğu görüşünü benimsedi ve yargılamanın sürmesine karar verdi.
Berberoğlu kararında Akın Gürlek detayı
Yargıtay Berberoğlu’nun “gizli kalması gereken bilgileri açıklamak” suçundan 5 yıl 10 ay hapis cezasını 20 Eylül 2018’de onadı, milletvekilliği sona erinceye kadar cezasının infazının durdurulmasına ve tahliye edilmesine karar verdi. Ancak 4 Haziran 2020’de onanan cezaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin TBMM Genel Kurulu’nda okunmasıyla milletvekilliği düşürüldü.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 17 Eylül 2020’de aldığı kararla, Enis Berberoğlu’nun “seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı” ile “kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınının ihlal” edildiğine hükmetti. Ancak birinci derece yargılamanın yapıldığı İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, AYM kararını uygulamadı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, o dönemde İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi başkanlığı görevindeydi.
Bunun üzerine AYM, bireysel başvuru sonucu verilen kararın uygulanmaması sebebiyle yeniden ihlal kararı verdi. İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi’nin karara uyması ve 11 Şubat 2021’de bu kararın Meclis’te okunmasıyla Berberoğlu yeniden milletvekili oldu.
