İSTANBUL (Medyascope) – PKK’nın silah bırakma sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak çerçeve yasa teklifinin bu hafta TBMM’ye sunulması ve aynı hafta içinde yasalaşması bekleniyor. Çerçeve yasada neler var, düzenleme kimleri kapsayacak, denetimli serbestlik nasıl uygulanacak ve kimler kapsam dışında kalacak?
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- TBMM’ye sunulacak çerçeve yasada, PKK’nın silah bırakma süreci için düzenlemeler yer alacak.
- Yasa, silah bırakan PKK üyelerini kapsayacak, ancak ağır suç işleyenler kapsam dışında kalacak.
- Denetimli serbestlik, yargılanan ve silah bırakanlar için uygulanacak; süresi suçun boyutuna göre değişecek.
- Silah bırakma süreci MİT tarafından denetlenecek ve Meclis’e düzenli bilgilendirme yapılacak.
- Dönüşler aşamalı olarak gerçekleşecek ve kimlerin döneceği teklif metni ile belirlenecek.
PKK’nın kendini feshetme sürecine ilişkin çerçeve yasa hazırlığında sona gelindi. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Cengiz Çandar, Rudaw’a verdiği röportajda, taslağın 3 Ağustos Pazartesigünü TBMM Başkanlığı’na sunulmasının, komisyondan hızla geçirilmesinin ve 6 ya da 7 Ağustos’ta yasalaşmasının beklendiğini söyledi.
Teklifin içeriğinin henüz DEM Parti dahil olmak üzere siyasi partilerle paylaşılmadığını ifade eden Çandar, “(Metni) Cumhurbaşkanı Erdoğan tabii ki görmüş durumda. Muhtemelen MİT Başkanı İbrahim Kalın biliyor ve tabii Abdullah Öcalan bundan haberdar” dedi.
Teklifin yaklaşık 15 maddeden oluşan, geçici ve müstakil bir “geçiş dönemi yasası” olması bekleniyor.
Çerçeve yasada neler var, kimleri kapsayacak?
Düzenlemenin temel olarak silah ve şiddet eylemlerini bıraktığını beyan eden PKK’lıları kapsaması bekleniyor. “Terör örgütü üyeliği” ve “örgüt propagandası” gibi suçlar için denetimli serbestlik hükümleri uygulanabilecek. Buna karşılık “kasten öldürme” ve “işkence” gibi ağır suçların kapsam dışında kalması planlanıyor.
Polis ve askerlerin öldürülmesinden sorumlu tutulan örgüt mensuplarının da yasadan yararlanamayacağı belirtiliyor.
İktidara yakın gazeteci Abdülkadir Selvi’nin aktardığına göre Abdullah Öcalan ile Kandil’deki üst düzey yöneticiler de düzenlemenin dışında tutulacak.
Denetimli serbestlik nasıl uygulanacak?
DW Türkçe’den Kıvanç El’in haberine göre silah bıraktığını beyan eden örgüt mensuplarının Ankara’daki ağır ceza mahkemelerinde yargılanması ve bu kişiler hakkında denetimli serbestlik uygulanması planlanıyor.
Cezası 10 yıldan az olan suçlar için dört yıl, 10 yılı aşan suçlar için ise altı veya yedi yıl denetimli serbestlik öngörülüyor.
Bu süre içinde yeniden suç işlemeyenlerin geçmiş suçlarına ilişkin cezaları infaz edilmiş sayılacak. Denetimli serbestlik döneminde yeni bir suç işleyenler ise hem eski hem de yeni suçlarının cezasını çekecek.
Mahkeme kararlarına itiraz edilebilecek.
Silah bırakıldığı nasıl tespit edilecek?
Yasanın uygulanabilmesi için PKK’nın silah bıraktığının ve örgütsel varlığına son verdiğinin tespit edilmesi gerekecek. Bu tespit ve teyidin MİT tarafından yapılması, ardından örgütün silah bıraktığı ve varlığına son verdiğinin Cumhurbaşkanlığı kararıyla kayıt altına alınması bekleniyor.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da silah bırakma sürecinin denetlenmesi için bir “Gözetleme ve Denetleme Mekanizması” kurulacağını, güvenlik birimlerinin Meclis’i düzenli olarak bilgilendireceğini söyledi.
Cengiz Çandar, uygulama aşamasında iki ayrı kurul oluşturulmasının planlandığını söyledi. İlk kurulun Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında, ilgili bakanların katılımıyla yürütmeyi temsil etmesi bekleniyor. İkinci kurul ise TBMM içinden seçilecek ve yasama organını temsil edecek.
Bu kurulların kimlerin ne zaman Türkiye’ye döneceğini, yasadan nasıl yararlanacağını ve uygulamanın nasıl ilerlediğini denetleyerek raporlaması planlanıyor.
Türkiye’ye dönüşler nasıl olacak?
Dönüşler toplu halde değil, aşama aşama olacak.
İlk aşamada, haklarında doğrudan bir suçla bağlantılı soruşturma veya takibat bulunmayan kişilerin dönmesi bekleniyor. Ardından bir grup örgüt mensubu, Avrupa’da yaşayan bazı isimler ve cezaevindeki kişiler sürece dahil edilebilecek.
Medyascope’un haberine göre Avrupa’da yaşayan Kürt siyasetçilerin yanı sıra, yaklaşık 20 bin kişinin bulunduğu Mahmur Kampı’ndan da Türkiye’ye dönüşlerin yaşanması bekleniyor.
Kimlerin, hangi sayılarla ve hangi takvim içinde döneceği teklif metni ortaya çıktığında netleşecek.
Yasa ne kadar süreyle uygulanacak?
Yasanın geçici ve süreli olması bekleniyor ancak süre konusunda farklı bilgiler bulunuyor.
Abdülkadir Selvi’nin aktardığına göre düzenleme altı aylık bir dönemle sınırlı olacak ve silah bırakan örgüt mensuplarının Türkiye’ye girişini esas alacak. DW Türkçe’nin aktardığı taslakta ise yasanın üç veya dört yıl yürürlükte kalması, TBMM’nin bu süreyi en fazla dört kez altışar ay uzatabilmesi planlanıyor.
Nihai süre, yasanın TBMM’de görüşülmesi sonrası netleşecek.
