İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’nda gemilerin güvenli geçişini sağlayacak yeni bir düzenleme için görüşmeler ilerliyor. İran, Hürmüz Boğazı’nı tamamen açmak için ABD’ye altı şart sundu. Peki İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmak için şartları neler?
İran, Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması için ABD’ye bir dizi şart sundu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen görüşmelerin boğazda gemilerin güvenli geçişini sağlayacak bir güzergâh üzerinde yoğunlaştığını söyledi.
Bekayi’ye göre görüşmeler olumlu ilerliyor ancak bu düzenleme, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması anlamına gelmeyecek.
İran, boğazın yeniden açılmasını ABD’nin Tahran’a uyguladığı bazı koşulları kaldırmasına bağlıyor.
İran’ın talepleri neler?
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tamamen yeniden açmak için ABD’den istediği şartlar şöyle:
- İran’a yönelik tehditlerin sona ermesi: Tahran, ABD’nin İran’ı tehdit etmeyi bırakmasını ve bu tür tehditlerin tekrarlanmayacağına dair güvence vermesini istiyor.
- Bölgedeki saldırıların durması: İran, Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’taki müttefiklerine yönelik saldırıların da sona ermesini talep ediyor.
- Deniz ablukasının kaldırılması: ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırması ve deniz ile hava güçlerini İran çevresinden çekmesi isteniyor.
- Savaş tazminatı ödenmesi: Tahran, 2025’teki 12 günlük savaş ve son çatışmalarda uğradığı zararların karşılanmasını talep ediyor.
- Yaptırımların kaldırılması: İran, ABD’nin uyguladığı yaptırımların sona ermesini istiyor.
- Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması: İran’ın yurtdışında bloke edilen varlıklarının koşulsuz biçimde serbest bırakılması talep ediliyor.
Hürmüz Trump için neden önemli?
İran ile Umman arasında bulunan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri.
ABD ve İsrail’in şubat sonunda İran’a yönelik askeri harekât başlatmasının ardından Tahran boğazı fiilen kapattı.
Bu durum enerji fiyatlarını yükseltirken ABD’de de ekonomik baskıyı artırdı. İran yönetimi ise boğaz üzerindeki kontrolünü Washington’a karşı en güçlü pazarlık araçlarından biri olarak görüyor.
Tahran’daki sertlik yanlılarına göre İran, bu nedenle diplomatik taviz vermek yerine Hürmüz kartını elinde tutmalı.
Trump: “Ekonomik baskı İran’ı masaya getirecek”
Trump ise İran ekonomisindeki sıkıntıların ve yüksek enflasyonun Tahran’ı yeni bir anlaşmaya zorlayacağını düşünüyor. ABD Başkanı geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada yeni bir askeri harekât tehdidinde bulunmadı ve İran konusunda daha düşük profilli hareket ettiklerini söyledi.
İran yönetiminin hesabı ise farklı.
Tahran, artan ekonomik maliyetlere Trump’tan daha uzun süre dayanabileceğini düşünüyor. İranlı yetkililere göre ABD Başkanı’nın kasımdaki ara seçimleri de hesaba katması gerekiyor.
Bekayi de yaptığı açıklamada, bundan sonraki adımların konuşulabilmesi için öncelikle ABD’nin “yasadışı ve yıkıcı eylemlerini durdurması ve telafi etmesi” gerektiğini söyledi.
Kaynak: BBC, New York Times
