İSTANBUL (Medyascope) – İBB Miras tarafından titizlikle restore edilen ve milyonların ziyaretine açılan İstanbul’un en kıymetli hazinelerinden biri olan Yerebatan Sarnıcı’nın tapusu, İBB’den alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne tescil edildi.
Haberin özeti
- Yerebatan Sarnıcı’nın tapusu İBB’den alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne tescil edildi.
- İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, tapu devrinin hukuka aykırı olduğunu savundu ve tepki gösterdi.
- Yerebatan Sarnıcı, restorasyon sonrası günde 10 bin ziyaretçi çekiyor ve İstanbul’un önemli kültürel miraslarından biri haline geldi.
- Mülkiyetin devri, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu gereği, herhangi bir hukuki süreç olmadan gerçekleştirildi.
- İBB, mülkiyet devrine karşı tüm hukuki haklarını kullanacağını duyurdu.
15 yüzyıl önce, Bizans İmparatoru I. Jüstinyen tarafından inşa edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) envanterinde yer alan Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edildi. Tarihi yapının mülkiyetinin, hiçbir hukuki süreç işletilmeden , İBB envanterinden alınarak doğrudan tapu tescili yoluyla değiştirilmesi tepkiye neden oldu.
6’ncı yüzyılda 336 mermer sütun üzerine kurulan ve 100 bin ton su depolama kapasitesiyle kentin su ihtiyacını gideren Yerebatan Sarnıcı, günümüzde İstanbul’un en çok ziyaretçi akınına uğrayan kültürel bir mirasları arasında yer alıyor. İBB Miras tarafından titizlikle restore edilen modern sergileme teknikleri, aydınlatma düzenlemeleri ve yürüyüş platformlarıyla korunarak turizme kazandırılan Yerebatan Sarnıcı günümüzün nadide kültür mirasları arasında sayılıyor. Dünyanın dört bir yanından gelenlerin saatlerce kuyrukta beklediği sarnıç, Temmuz 2022’den bu yana günde 10 bin kişiye ev sahipliği yapıyor.
İmamoğlu’nun tepkisi
Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi’nden yapılan paylaşımda tutuklanarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan uzaklaştırılan CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu, karara sert tepki gösterdi. İmamoğlu, Yerebatan Sarnıcı’nın İBB Miras tarafından restore edilerek milyonların ziyaretine açıldığını hatırlatarak, tapu devrinin hukuka aykırı olduğunu savundu.
“Ortada açık bir tablo var: Bir ‘çökme’ kararı verildiyse; ne hukuku dinliyorlar, ne adaleti gözetiyorlar ne de kamu vicdanına kulak veriyorlar. Gerekiyorsa kanunu değiştiriyorlar, gerekiyorsa hâkimi değiştiriyorlar ve sonunda göz koydukları mülke çöküyorlar” ifadelerini kullanan İmamoğlu, benzer süreçlerin daha önce Galata Kulesi ve Gezi Parkı gibi alanlarda da yaşandığını dile getirdi.
İBB’den açıklama
İBB’den yapılan açıklamada, Yerebatan Sarnıcı’nın devredilmesiyle ilgili bazı şartların esnetildiği ifade edildi:
“Herhangi bir dava süreci işletilmeden, idari bir yargı kararı ortaya konulmadan ve önceden bir hukuki süreç işletilmeden doğrudan tapu tescili yoluyla mülkiyet değişikliği yapılmış olması dikkat çekicidir.”
Açıklamada 20 Kasım 2025 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal düzenleme gerçekleşene dek, bir tarihi eserin vakıf adına tescil edilebilmesi için, doğrudan bir vakıf eseri olmasının şart koşulduğuna dikkat çekilerek “Vakıf tarafından yaptırıldığının belgelenmesi, Vakıf yoluyla meydana geldiğinin kesin kanıtlarla ortaya konulması zorunluydu” denildi.
İBB’nin açıklaması şöyle:
“İstanbul’un en önemli kültür miraslarından biri olan Yerebatan Sarnıcı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığı (İBB Miras) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve deprem güçlendirme çalışmalarının ardından Temmuz 2022’de yeniden ziyarete açılmıştır.
Bilimsel koruma ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilen restorasyon kapsamında yapının strüktürel güçlendirmesi yapılmış, deprem riskine karşı kapsamlı mühendislik önlemleri alınmış ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi bütçesinden hatırı sayılır bir yatırım gerçekleştirilmiştir.
Restorasyon kapsamında yapısal güçlendirme çalışmalarının yanı sıra, yapının müze işlevine uygun şekilde ziyaretçi sirkülasyonunu düzenleyen yeni gezi platformları (yürüyüş yolları) oluşturulmuş, özgün mimariyi vurgulayan ve mekansal algıyı güçlendiren mimari aydınlatma tasarımı gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda uygulanan aydınlatma sistemi ile yapının mekansal derinliği, kolon dizileri ve tarihi atmosferi ziyaretçi deneyimini artıracak şekilde yeniden kurgulanmıştır.
Bu nitelikli restorasyon sonrasında Yerebatan Sarnıcı’na olan ilgi önemli ölçüde artmış; restorasyon öncesinde günlük yaklaşık 1000 ziyaretçi olan sayı, yeniden açılış sonrası yaklaşık 10 bin ziyaretçi seviyesine ulaşmıştır.
Yapı, açılışından bu yana geçen yaklaşık 1000 gün içinde 10 milyondan fazla ziyaretçi ağırlayarak İstanbul’un en önemli kültür destinasyonlarından biri haline gelmiştir.
Yerebatan Sarnıcı, açılışından kısa süre sonra restorasyon maliyetini karşılamış; sonrasında elde edilen gelirler yalnızca yapının işletme giderlerini karşılamakla kalmamış, aynı zamanda İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kültürel miras alanında yürüttüğü diğer restorasyon projelerine de bütçesel katkı sağlayan bir kaynak haline gelmiştir.
Bu yönüyle yapı, kültürel miras yatırımlarının kendi kendini finanse edebilen sürdürülebilir bir model oluşturabileceğini de göstermiştir.
Mülkiyet devri süreci
Tüm bu gelişmelerin ardından Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyetinin, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun ilgili hükümleri gerekçe gösterilerek, 01 Nisan 2026 tarihi itibarıyla Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar adına tescil edildiği tapu kayıtlarında görülmüştür.
Tapu kayıtlarına göre devir işlemi; Ayasofya-i Kebir, Kalıçeci Hasan Ağa, Hacı Beşir Ağa, Teşrifati Mehmet Akif Bey, Dülbentçizade Mustafa Efendi, Haremeyn, Fatih Sultan Mehmet Han (Ayasofya) ve Kanuni Sultan Süleyman Han (Kırkçeşme) vakıfları adına gerçekleştirilmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bu süreçle ilgili önceden herhangi bir resmi tebligat yapılmamış, herhangi bir idari bildirimde bulunulmamış ve bilinen herhangi bir mahkeme kararı ya da devam eden bir yargı süreci olmaksızın mülkiyet değişikliği gerçekleştirilmiştir.
Bu durum, 1 Nisan 2026 tarihinde tapu kayıtlarının incelenmesi sırasında öğrenilmiştir.
Hukuki süreç
5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi ve Vakıflar Yönetmeliği’nin 178. maddesi uyarınca, bir taşınmazın vakıf kültür varlığı olarak tescil edilebilmesi için taşınmazın vakıf yoluyla meydana geldiğinin vakfiye kayıtları, tapu kayıtları, kadastro belgeleri, tarihi belgeler ve benzeri nitelikli arşiv kayıtları ile açık ve kesin şekilde ortaya konulması gerekmekteydi.
Başka bir ifadeyle önceki düzenlemede bir taşınmazın vakıf adına tescil edilebilmesi için, doğrudan bir vakıf eseri olması, Vakıf tarafından yaptırıldığının belgelenmesi, Vakıf yoluyla meydana geldiğinin kesin kanıtlarla ortaya konulması zorunlu şarttı.
Ancak 20 Kasım 2025 tarihinde TBMM’de kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yasal düzenlemeler sonrasında, vakıf kültür varlıklarının değerlendirilmesine ilişkin uygulamada kapsamın genişletildiği görülmektedir.
Bu değişikliklerle birlikte uygulamada:
Taşınmazın doğrudan vakıf yoluyla meydana gelmiş olması şartının fiilen esnetildiği,
Geçmişte vakıflar tarafından onarım görmüş olması,
Vakıflar tarafından desteklenmiş olması,
Herhangi bir dönemde vakıflarla ilişkilendirilebilmesi gibi gerekçelerin de tescil süreçlerinde dikkate alınabildiği bir uygulama alanı oluşmuştur.
Bu durum, doğrudan vakıf eseri olmayan bazı taşınmazların da geçmişteki sınırlı müdahaleler veya ilişkiler gerekçe gösterilerek vakıf taşınmazı olarak değerlendirilmesinin önünü açabilecek bir hukuki zemin oluşturmuştur.
Söz konusu değişikliklerin, vakıf tescil kapsamını genişleterek kamu kurumlarının mülkiyetinde bulunan bazı kültür varlıklarının mülkiyet devrine konu edilmesini kolaylaştıracak şekilde yapıldığı yönünde ciddi hukuki değerlendirmeler bulunmaktadır.
Yerebatan Sarnıcı’nda yaşanan süreç de bu durumun somut bir örneğini oluşturmakta olup, herhangi bir dava süreci işletilmeden, idari bir yargı kararı ortaya konulmadan ve önceden bir hukuki süreç işletilmeden doğrudan tapu tescili yoluyla mülkiyet değişikliği yapılmış olması dikkat çekicidir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, söz konusu mülkiyet devrine ilişkin tüm hukuki haklarını kullanacağını ve süreci yargı nezdinde takip edeceğini kamuoyuna saygıyla bildirir.”
