İSTANBUL (Medyascope, The Guardian) – Almanya’da uzmanlardan oluşan bir komisyon, yaşlanan nüfus nedeniyle emeklilik sisteminin geleceğini güvence altına almak amacıyla emeklilik yaşının kademeli olarak yükseltilmesini önerdi. Başbakan Friedrich Merz’in desteklediği plana göre emeklilik yaşı 2090’lı yılların başına kadar yaklaşık 70’e çıkarılacak.
Komisyonun salı günü açıkladığı raporda, emeklilik yaşının yaşam süresindeki artışa bağlanması ve erken emeklilik uygulamalarının kaldırılması tavsiye edildi. Başbakan Merz, önerilerin emeklilik sisteminin çökmesini önleyeceğini ve nesiller arasındaki sosyal sözleşmeyi güçlendireceğini söyledi, “Hiçbir vatandaşın endişelenmesine gerek yok” diyen Merz, reformların gençlere “iyimser olmak için bir neden” sunacağını ve onların omuzlarındaki “büyük bir yükü kaldıracağını” söyledi.
Emeklilik yaşı yaşam süresine göre artacak
Ocak ayından bu yana çalışan uzman komisyonu, 33 maddelik reform planını salı günü açıkladı. Planın en dikkat çekici önerilerinden biri, çalışanlar ve işverenler tarafından ödenen zorunlu emeklilik katkılarının bir kısmının borsada değerlendirilmesi oldu. Komisyona göre bu yöntem, emeklilik fonunun değerini artırabilir ve gelecek nesiller için koruyabilir.
Raporda ayrıca memurların ve serbest çalışanların da zorunlu emeklilik sistemine dahil edilmesi önerildi. Almanya’da bugün 2030’lu yılların başında emekli olacak kişiler için emeklilik yaşı 67. Bu sınır yaklaşık 20 yıl önce belirlenmişti. Uzmanlara göre emeklilik yaşı bundan sonra yaşam beklentisindeki artışla birlikte düzenli olarak yükseltilmeli ve 2090’lı yılların başında yaklaşık 70’e ulaşmalı.
Yaşlanan nüfus sistemi zorluyor
Almanya, dünyanın en hızlı yaşlanan nüfuslarından birine sahip. Birçok Batı ülkesinde olduğu gibi ülkede de çalışan nüfus azalırken emekli sayısı ve insanların yaşam süresi artıyor. Bu durum, çalışanların ödediği primlerle finanse edilen emeklilik sisteminin geleceği konusunda endişelere yol açıyor.
Hükümet, reform paketini gelecek ayki yaz tatili öncesinde yasalaştırmak istiyor. Ancak önerilerin önce parlamentoda görüşülüp oylanması gerekiyor. Merz, “Bu reform paketinin tüm unsurları hızla hayata geçirilmeli” dedi ve ekledi: “Başarısızlık bir seçenek değil.”
63 yaşında emekliliğin kaldırılması tartışma yarattı
Öneriler arasında en çok tartışılan maddelerden biri, 45 yıl çalışmış kişilerin maaşlarında kesinti olmadan 63 yaşında emekli olabilme hakkının kaldırılması oldu. Eleştirmenler, bu değişikliğin özellikle inşaat işçileri ve bakım çalışanları gibi fiziksel olarak ağır işlerde çalışan ve daha düşük gelirli kişileri olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Ancak uzmanlar, mevcut uygulamadan çoğunlukla kesintisiz çalışma geçmişine sahip ve daha yüksek maaş alan erkek çalışanların yararlandığını belirtti.
Merz ise reform paketinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi, “Tek tek önlemleri reddetmeyi ya da dışlamayı göze alamayız” diyen Merz, komisyonun “bir bütün olarak çalışan kapsamlı bir model” olduğunu söyledi.
Dünyanın en eski devlet destekli emeklilik sistemi
Merz hükümeti, ekonomiyi canlandırmak ve sosyal reformlar gerçekleştirmek konusunda artan baskıyla karşı karşıya. Almanya’nın devlet destekli emeklilik sistemi dünyadaki en eski sistem olarak kabul ediliyor. Sistem, 1889 yılında dönemin Şansölyesi Otto von Bismarck tarafından kuruldu. O dönemde emeklilik yaşı 70 olarak belirlenmişti. Ancak o yıllarda çok daha az insan bu yaşa ulaşabiliyordu. Bugünkü öneriler kabul edilirse, 2021 ve sonrasında doğanlar için emeklilik yaşı yeniden 70’e çıkmış olacak. 2024 verilerine göre Almanya’da nüfusun yaklaşık yüzde 23’ü, yani 19 milyon kişi, 65 yaş ve üzerinde. Bu oran 1991 yılında yüzde 15 seviyesindeydi. Ülkede ortalama yaşam süresi erkeklerde 78,5 yıl, kadınlarda ise 83,2 yıl olarak hesaplanıyor.
Borsa yatırımları da tartışma konusu
Reform paketinin emeklilik fonlarının bir bölümünün sermaye piyasalarında değerlendirilmesini öngören maddesi de eleştirilere neden oldu. Muhalifler, emeklilik sisteminin borsaya daha fazla bağımlı hale gelmesinin ekonomik dalgalanmalara karşı risk yaratabileceğini savunuyor.
Almanya’da birçok kişi geleneksel olarak yatırım yapmak yerine tasarruf hesaplarını tercih ediyor. Eski bir yatırım bankacısı olan Merz ise uzun vadeli düşünülmesi gerektiğini söyledi, “Yasal emeklilik sisteminde sermaye piyasalarının kullanılması, emeklilik sistemimizin uzun vadeli sürdürülebilirliği ve istikrarını belirleyen belki de en önemli faktördür” dedi.
