İSTANBUL (Medyascope) – PKK’nın silah bırakma sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak çerçeve yasa teklifinin bugün TBMM’ye sunulması ve aynı hafta içinde yasalaşması bekleniyor. Çerçeve yasada neler var, düzenleme kimleri kapsayacak, denetimli serbestlik nasıl uygulanacak ve kimler kapsam dışında kalacak?
PKK’nın kendini feshetme sürecine ilişkin çerçeve yasa hazırlığında sona gelindi. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, AKP ve MHP milletvekillerinin imzasıyla TBMM Başkanlığı’na sunulacak.
BBC Türkçe’den Ayşe Sayın’ın haberine göre teklif, yürürlük maddeleri dahil 12 maddeden oluşuyor. Düzenlemenin hafta sonuna kadar, en geç 11 Ağustos’a kadar yasalaştırılması hedefleniyor.
- Adım adım Kürt sorununda çözüme doğru: Şimdiye kadar neler oldu?
- Meclis’te gündem çerçeve yasa: İmzaya açıldı ama taslak paylaşılmadı
Çerçeve yasada neler var, kimleri kapsayacak?
Düzenlemenin temel olarak silah ve şiddet eylemlerini bıraktığını beyan eden PKK’lıları kapsaması bekleniyor. “Terör örgütü üyeliği” ve “örgüt propagandası” gibi suçlar için denetimli serbestlik hükümleri uygulanabilecek. Buna karşılık “kasten öldürme” ve “işkence” gibi ağır suçların kapsam dışında kalması planlanıyor.
Polis ve askerlerin öldürülmesinden sorumlu tutulan örgüt mensuplarının da yasadan yararlanamayacağı belirtiliyor.
BBC News Türkçe’nin aktardığına göre kapsam maddesinde, “PKK, KCK ve bağlı yapılanmalar ile ilişkili örgütler” ifadesi açık biçimde yer alacak. Böylece düzenleme yalnızca silah bırakan veya kendini fesheden herhangi bir örgütü değil, doğrudan belirtilen yapılanmaları kapsayacak.
İktidara yakın gazeteci Abdülkadir Selvi’nin aktardığına göre Abdullah Öcalan ile Kandil’deki üst düzey yöneticiler de düzenlemenin dışında tutulacak.
Geçici nitelikteki düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde başvurması gerekecek. Başvurular bireysel olarak yapılacak ve her kişi için ayrı değerlendirme yürütülecek. Altı aylık sürenin dolmasının ardından başvuru hakkı sona erecek. Sürenin uzatılması ise ancak yeni bir kanun çıkarılmasıyla mümkün olacak.
Teklifte kişiler bulundukları yere göre değil, hukuki durumlarına göre sınıflandırılıyor. Buna göre hakkında soruşturma bulunanlar, kovuşturması devam edenler, hükümlüler ve devlete kendiliğinden başvuranlar ayrı ayrı değerlendirilecek.
Teklif af mı getiriyor?
Teklif, örgüt mensupları için genel bir af öngörmüyor. Bunun yerine cezanın ertelenmesi ve belirli koşulların sağlanması halinde örgüt suçlarına ilişkin cezaların düşmesi yolunu açıyor.
Örgüt suçları kapsamında 15 yılın altındaki cezalarda beş yıl, 15 yılın üzerindeki cezalarda ise 10 yıl erteleme uygulanması öngörülüyor. Bu süreler boyunca gerekli şartların yerine getirilmesi halinde cezaların düşürülmesi mümkün olabilecek.
Silah bırakıldığı nasıl tespit edilecek?
Yasanın uygulanabilmesi için PKK’nın silah bıraktığının ve örgütsel varlığına son verdiğinin tespit edilmesi gerekecek. Yasanın uygulanması, başvuruların değerlendirilmesi ve teyit işlemleri için “Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu” oluşturulacak.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın başkanlık edeceği sekiz üyeli kurulda Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ile Adalet, İçişleri, Aile ve Sosyal Hizmetler, Milli Savunma ve Çalışma bakanları yer alacak.
Yasadan yararlanacak kişilerin durumuna ilişkin nihai değerlendirmelerde bu kurulun görüşü belirleyici olacak.
Teklifle TBMM bünyesinde ayrıca bir İzleme Kurulu oluşturulacak. Kurulun üyelerini TBMM Başkanı belirleyecek. Kanunla oluşturulacak bu yapı, Meclis İçtüzüğü hükümlerine tabi olmayacak.
Türkiye’ye dönüşler nasıl olacak?
Dönüşler toplu halde değil, aşama aşama olacak.
İlk aşamada, haklarında doğrudan bir suçla bağlantılı soruşturma veya takibat bulunmayan kişilerin dönmesi bekleniyor. Ardından bir grup örgüt mensubu, Avrupa’da yaşayan bazı isimler ve cezaevindeki kişiler sürece dahil edilebilecek.
Medyascope’un haberine göre Avrupa’da yaşayan Kürt siyasetçilerin yanı sıra, yaklaşık 20 bin kişinin bulunduğu Mahmur Kampı’ndan da Türkiye’ye dönüşlerin yaşanması bekleniyor.
Kimlerin, hangi sayılarla ve hangi takvim içinde döneceği teklif metni ortaya çıktığında netleşecek.
Örgüt üyelerinden üç yıl boyunca herhangi bir suça karışmayanların yeniden siyaset yapabilmesinin önü açılacak. Ancak siyasi hakların iadesi otomatik olmayacak. Öncelikle Değerlendirme ve Koordinasyon Kurulu’nun uygun görüşü aranacak.
Kurulun olumlu görüş vermesi halinde dosya ilgili mahkemeye gönderilecek. Siyasi yasağın kaldırılması, “memnu hakların iadesi”ne benzer bir yöntemle mümkün olabilecek.
