Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens’i yeniden okumak

Sevgi, sömürgecilik, otorite ve küresel bir edebiyat olgusunun çelişkileri ve Atatürk üzerine notlar.

Hepimizin bildiği, kalbimize sıcacık dokunan bir kitaptır Küçük Prens. Antoine de Saint-Exupéry’nin bu eseri, hak sahiplerinin açıkladığı verilere göre, dünya genelinde yaklaşık 300 milyon adet satıldı; korsan baskıları bilmiyoruz. 680 farklı dile ve dilsel çeşide çevrilen kitabın yılda yaklaşık beş milyon adet satılmaya devam ettiği söyleniyor. Yalnızca Fransa’daki toplam satışları 18 milyon adedi aşıyor. Bu rakamlar, eseri edebiyat tarihinin ticari açıdan en başarılı kitapları arasına yerleştiriyor.

İlk kez Nisan 1943’te New York’ta, Fransızca ve İngilizce olarak yayımlanan, anavatanı Fransa’da ise 1946’da okurla buluşan Le Petit Prince, yayıncılık endüstrisinin sınırlarını çoktan aşmış durumda. Yazarın el yazması orijinal metni ve sulu boya resimleri, New York’taki Morgan Library & Museum koleksiyonunda bulunuyor. Karakterleri filmlerde, sergilerde, tiyatro yapımlarında, ticari ürünlerde ve eğitim projelerinde yaşamayı sürdürüyor; Lyon sokaklarında, Fransa’nın tüm müze dükkânlarında, havalimanında karşınıza çıkmaması imkânsız bir ticari başarısı da var bu ürünlerin.

Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens'i yeniden okumak
Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens’i yeniden okumak

Geçtiğimiz temmuz ayında hak sahipleri, yaklaşık 400 uluslararası lisans sahibi ve Fransa’da yürürlükte olan 60 lisans anlaşması bulunduğunu açıklamış. POP MART, IWC, Zara Home, Ladurée ve Berluti gibi markalarla iş birlikleri gerçekleştiriliyor. Fransız yayıncılık sektörü dergisi Livres Hebdo’ya göre Gallimard’ın yıllık ortalama satışları, 2014’teki 280 bin adetten 2025’te 400 bin adede yükselmiş.

Küresel satış ve dolaşım rakamlarının ulaştığı bu ölçek ve süregelen lisans faaliyetleri, olağanüstü bir kültürel ve ticari olguyu bize gösteriyor. Bir edebî eserin bu ticari başarısı bir yandan çok iyi, bir yandan da yaman bir çelişki tabii: Mülkiyet biriktirmeyi alaya alan, otoritenin meşruiyetini sorgulayan ve insan ilişkilerinin ölçülemez değerini yücelten bir hikâyenin son derece başarılı bir ticari mülkiyet unsuruna dönüşmüş olması epey ironik!

Ticari başarı olumsuz bir şey değildir her zaman; kültürel eserlerin korunmasını ve yaygınlaşmasını da sağlar. Çok sevdiğim (yıllardır kahvem için üzerinde Küçük Prens olan bir bardağı da kullandığım) bu kitabı Fransa’da ortaya çıkan olaylar üzerine bir kez daha, bu kez iyi bir İngilizce baskısından hatırlamak üzere elime alıyorum. Uygarlığı eleştiren bu satırları karıştırırken bugünün ışığında acaba bana neler gösterecek merakını taşıyarak…

Çelişkilerini fark eden ama çözemeyen bir uygarlık

Küçük Prens üzerine yapılan geleneksel yorumlar, çocukluk masumiyetini, dostluğu, sevgiyi ve yetişkinlerin duygusal körlüğünü öne çıkarır. Bu temalar kuşkusuz eserde var ama bana göre bu kitabın kalıcı çekiciliğini ve başarısını açıklamak için yeterli değil.

Küçük Prens, yetişkinlerin kolayca tanıyabildiği karakterlerin yaşadığı küçük gezegenler arasında yolculuk ederken, bir kral, kendini beğenmiş bir adam, bir ayyaş, bir iş insanı, bir fenerci ve bir coğrafyacı ile karşılaşıyor. Her biri, başarının, otoritenin veya amacın ne olduğunu belirleyen dar dünyalarının içinde yaşıyorlar.

Örneğin iş insanı, yıldızları sayıp onların sahibi olduğunu iddia ediyor. Manidar mülkiyet anlayışı dikkat çekici: Bu iş insanı bu hakkı kendinde, daha önce kimsenin yıldızlara sahip olduğunu söylememesinden görebiliyor. Sahipliği, büyük ölçüde sayıları bir kâğıda yazmak ve kayıtları kilit altında tutmaktan ibaret. Özetle bir boşluk görüyor; o alanı sahipleniyor ve kendine mal ettiği bu durum ile böbürleniyor. Küçük Prens ise yıldızların bu düzenlemeden ne gibi bir yarar sağladığını sorgulayan tarafta kalıyor.

10. bölümde bu kez kral, yıldızlar da dâhil olmak üzere her şey üzerinde otorite sahibi olduğunu ileri sürüyor. Kendi beyanına göre mutlak olan bu egemenliğini, yalnızca zaten gerçekleşmesini kendi mümkün kıldığı emirleri vererek sürdürüyor. Gücünü, bir tür kendisine itaat edildiği gösterisi sergileyerek korumaya devam ediyor.

Mesela bir de fenerci var; görevi aslında artık çok da geçerli değil ama o ısrarla artık pratik bir anlamı kalmamış talimatları yerine getirmeyi sürdürüyor. Görevine bağlılığı, artık koşullar değiştiği hâlde, anlamsız biçimde devam ediyor.

Bu karakterler, kurumsal davranışların nefis bir anatomisini sunuyor: İhtiyaç olmadan mülkiyet edinme, gerçek etki gücü olmadan otorite kurma, içerik olmadan takdir edilme ve düşünmeden itaat gibi günümüzde de karşılığı bulunabilen durumlar basit diyaloglar ile önümüze seriliyor bu satırlarda. Okurken bu tutarsızlıkları hemen fark ediyoruz ama bu farkındalığımız, sistemlerin kendisini reddetmeye dönüşmüyor; diğer yandan toplumların bugünlerde tüm ülkelerde sokakları doldurması, insana belki bir uyanıştır umudu da vermiyor değil.

Bu kitabın başarısının birazı, hayatlarımızı o değerler etrafında yeniden düzenleme cesaretimiz olmasa da ahlaki değerlerimizi doğrulayabilmesinden kaynaklanıyor olabilir. Sokaklarda hak arayanların zihninin bir köşesinde Küçük Prens’ler kalmış ve şimdi de harekete geçmiş olabilir; yaratıcı eserlerin bu sessiz gücünü göz ardı etmemeliyiz.

Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens'i yeniden okumak
Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens’i yeniden okumak

Türk astronom: bilgi, kıyafet ve meşruiyet siyaseti

Kitabın İngilizce baskısında karşıma çıkan, sonra epey kaynaktan araştırdığım ancak Türkçe baskılarında olmaması dikkat çekici bir bölüme de değinmeden geçmemeliyim. Beşinci bölümde yer alan Türk astronom ile ilgili kısımdan söz ediyorum.

Burada anlatıcı, B612 asteroidinin 1909 yılında bir Türk astronom tarafından keşfedildiğini açıklıyor. Astronom, bulgusunu uluslararası bir kongrede sunuyor; ancak geleneksel Türk kıyafetleri giydiği için kimse ona inanmıyor. Daha sonra Avrupa tarzında giyinerek ortaya çıktığında, aynı bilimsel keşif kabul görüyor. Saint-Exupéry bu dönüşümü heureusement, yani “neyse ki” sözcüğüyle anlatıyor ve şu ifadeyi kullanıyor: “un dictateur Turc”. Bu ifadeye göre bir Türk diktatör Avrupa tarzı kıyafetlerin zorunlu tutulmasını “ölüm cezası tehdidi altında” sağlıyor.

Bu bölümün edebî hedefi, açık ki yetişkinlerin yargılarındaki saçmalıklara değinmek. Bilimsel geçerlilik, dış görünüşe bağımlı hâle getirilmiş; astronomun sunduğu kanıt değişmemiş; buna karşılık dinleyicilerin tepkisini değiştiren yalnızca kıyafeti olmuş. Bu yargı biçimi bugünün sosyal medya toplumunda çok daha hastalıklı bir hâl almışken yeniden hatırlamak anlamlı.

Diğer yandan biz Türk okuyucuların bu bölümde kilitlendiği çıkarım bu olmaktan çok, yazarın isim vermese de Atatürk’ün devrimlerinden önemli bir tanesi olan kılık kıyafet düzenlemelerine gönderme yaparak Atatürk’e diktatör yakıştırmasını yapması oluyor.

Yazar bir toplumun giyim kuşamının değiştirilmesini siyasi zorlama olarak değerlendiriyor; yönetici, belirli bir modernlik modelini devlet otoritesi aracılığıyla dayatmış oluyor. Ayrıca burada Avrupa’nın kültürel tahakkümü de vurgulanıyor. Avrupa’daki bilim çevresi, kendi görsel standartlarını, giyim kuşam yargısını meşruiyetin kanıtı olarak kabul ediyor. Nesnel olması gereken bir kurum, aslında diktatör olarak nitelendirilen yönetici ile aynı baskıya sahip; yazar amacı bu düzene uyum sağlamak olan yöneticiyi diktatör olarak görebiliyor. Saint-Exupéry’nin şakacı yazım dilini bilen biri için bu kısım kurgusal olarak iyi bir anlatıma sahip.

Ama biz Türkler için kaçınılmaz olarak başka bir katman var: Avrupa’nın reformları dikta olarak görmesi ile yüzleşiyoruz. Bu satırları cumhuriyetin 103. yıl kutlamaları ile Atatürk’ü hasretle anacağımız 10 Kasım tarihleri arasında yazdığımdan/okuduğunuzdan, bu konuyu biraz daha irdelemek istiyorum.

Saint-Exupéry, astronomun ikinci sunumunu 1920 yılına tarihlendirirken Türkiye’de Şapka Kanunu’nun Kasım 1925’te kabul edildiğini hatırlamak gerekli. Hikâyedeki ölüm cezası tehdidi ise bu devrimlerde pek yeri olmayan bir hüküm olarak bu eserin bir abartısı. Avrupa’da Türklerin barbar olduğu, doğunun medeni olmayan uygulamalar ve ölüm cezaları ile anıldığı gibi geniş tabanlı yargılar ışığında şaşılacak bir abartı da değil.

Bu bölüm kuşkusuz, Türkiye’deki reformların güvenilir bir tarihsel yeniden anlatımı değil, edebî bir hiciv olarak görülmeli; yazarın tarihleri de bilerek karıştırdığını düşünüyorum; bunu ispatlayamam ama neredeyse eminim.

Temel konu, karakterin kimliğinin ötesinde Avrupa’nın kıyafet dâhil medeniyet standartları ile ilgili. Bu standartlar kültürel açıdan tarafsız sunulduklarında bile dışlama araçlarına dönüşebiliyor; bugün bu satırları okuyunca ve sınav veren Avrupa standartlarını düşündükçe su berraklaşıyor. Bu bölümde astronom fikrini kabul ettirmek için hem uyumda direten devlete uyum sağlamak hem de kabul görmeyi beklediği uluslararası dinleyici kitlesine uyum sağlamak durumunda. Bu çelişki kitabın asıl meselesi.

Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens'i yeniden okumak
Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens’i yeniden okumak

Çeviri siyasi otoritenin aracına dönüştüğünde

Bu bölümle ilgili olarak diğer aktarmak istediğim konu ise çevirilerin orijinal esere ideolojik bir müdahalede bulunması. Türkiye’de çok yaygın bir durum.

Araştırırken okuduğum Kenan Çayır’ın 2004 tarihli Boğaziçi Üniversitesi doktora tezi, Necdet Neydim’in daha önceki çeviri araştırmalarından da yararlanarak Türkçe baskılar arasındaki önemli farklılıkları belgelemiş: Özgün metindeki dictateur, bazı çevirilerde “dediği dedik bir Türk önderi” veya “bir Türk yönetici” gibi yumuşatılmış ifadelerle kullanılmış. Bir çeviri ise, yöneticiyi -kitapta olmadığı hâlde- açıkça Atatürk olarak tanımlayarak rolünü de övmüş! Bir başka çeviri ise Fransızca özgün metinde bulunmayan, siyasi açıdan düşmanca nitelendirmeler eklemiş. Diğer bazı baskılarda ise siyasi açıdan hassas bölümler tamamen çıkarılmış.

Bunlar sadece edebî etik meselesi değil. Dictateur sözcüğünü “önder” ile değiştirmek, cümlenin siyasi anlamını da değiştiriyor. Saint-Exupéry’nin yazmadığı tarihsel suçlamaları veya övgüleri metne eklemek ise eserin kendisini tamamen değiştiriyor; ki bu telif kapsamında bir suç.

Böylece Türkiye Cumhuriyeti’nde özgün bir eser, ideolojik bir rekabet alanına dönüştürülüyor ve okuyucu gerçek satırları okuma, anlama, muhakeme etme özgürlüğünden mahrum bırakılıyor. Dış görünüş üzerinden güvenilirliğin manipüle edilmesini eleştiren bir bölüm, siyasi meşruiyetin kendi ve keyfi yorumlarına hizmet etmek üzere manipüle ediliyor. Türk edebiyatının saygın temsilcileri tek bir kelimeden öylesine korkuyor ki, çeviri, adeta ikinci bir yazarlık biçimine dönüşüyor. Bu toplumun özgün metinden neyi okumasına izin verileceği üzerinde otorite kullanmakta sakınca görmeyen epey sorunlu bir yazarlık biçimi.

Bu kelime, Türk okurlar için rahatsız edici olsa bile sözcüklerin birebir karşılığını korumanın neden önemli olduğunu düşünmeliyiz. Yazarın sözcüklerini korumak, onun tarihsel yargılarını onaylamak anlamına gelmez. Tam tersine, bu yargıları eleştiriye açık hâle getirir.

Bir keresinde bir sosyal medya paylaşımımdaki, kitaplığımdaki Goebbels kitabını gören bir takipçi beni tanımadan, sadece kitaplığımdaki kitabın varlığına dayanarak beni Nazi sempatizanı olmakla yargılayacak kadar ileri gitmişti. Bu tür bir zihniyete göre, kendimize yakıştırmadığımız veya yanlış bulduğumuz konular hakkında hiçbir şey okumamalıyız, öğrenmemeliyiz. Bu anlayışı burada detaylandırmayacak olmakla birlikte epey sorunlu bulurken, çevirmenlerin tutumunun buna hizmet ettiğini ve/veya bu mahalle baskısından etkilenen son derece yanlış bir yöne girdiğini söylersem sanırım yanlış olmaz. Bu eserde ima yolu ile Atatürk’e gönderme yapılarak diktatör deniliyor, evet; zaten Türk okuyucunun okumaya zahmet etmediği pek çok başka yayında da bu tanımlama yapılıyor; Türkiye içerisinde de bu tartışma her zaman sıcak kalan bir konu olmuştur:

Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens'i yeniden okumak
Özlem Yalım yazdı: Küçük Prens’i yeniden okumak

Atatürk ve diktatörlük tartışmaları

Türkiye’de Atatürk’ün “diktatör” olup olmadığı tartışması belirli dönemlerde yaygınlaşıp söner. İlk itirazlar bizzat onun sağlığında gelmişti: 1924’te kurulup sekiz ay sonra kapatılan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve 1925 Takrir-i Sükûn Kanunu’nun susturduğu muhalif basın, ardından 1930’daki üç aylık Serbest Fırka denemesi bu eleştirileri ortaya çıkarmıştı. Çok partili hayata geçişle “tek parti” ve “Millî Şef” algısı seçim meydanlarına taşındı; fakat 1951’de Ticanî tarikatı mensuplarının Atatürk heykellerine saldırmasının ardından, bizzat Demokrat Parti iktidarı 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’u çıkardı. Meclis komisyonundan yalnızca iki oy farkla geçen bu yasa, Atatürk’ün hatırasına hakareti bir ila üç yıl hapisle cezalandırarak bu tartışmanın sınırlarını bugüne kadar belirledi.

1960’larda Rıza Nur’un sürgünde kaleme aldığı hatıratın yayımlanması ve Şevket Süreyya Aydemir’in biyografisine verdiği Tek Adam adı, dönemi adlandırma biçimini değiştirmeye hizmet etti; 1980’lerden itibaren akademik tarihçilik tek parti rejimini yumuşatarak “otoriter modernleşme” kavramıyla ele almaya başladı. 1991’de Mehmet Altan’ın başlattığı, Ahmet Altan gibi isimlerin de katıldığı “İkinci Cumhuriyet” tartışmasını hatırlayalım: Cumhuriyetin “tek adam ve tek parti” yönetimine dayanan bir diktaya dönüştüğü iddiası açıkça dile getirilmişti. 2009–2011 arasındaki Dersim tartışmaları ile “Atatürk diktatör müydü?” sorusunu köşe yazılarında bile okumuştuk. Bir Atatürk hayranı olan Celal Şengör’ün Dahi Diktatör kitabı kelimeyi, “ama bir zorba değil” kaydıyla bilinçli olarak kullanmış ve tartışmayı başka bir düzleme çekmişti. Bugün 5816 sayılı kanun hâlâ yürürlükte ve mahkûmiyet şartı taşıyor. Bu kanun, bir kişinin yöntemlerini eleştirenleri cezalandıran değil; bir ülkenin küllerinden doğuşunu tüm Avrupalı işgalleri akıl almaz taktiklerle bertaraf ederek sağlamış bir kurucu lidere saygı gösterilmesi ahlakının yasa ile düzenlenmesidir.

Devletin kurucusu ve medeni hakların, ilmin, bilimin, sanatın savunucusu Atatürk’e saygısızlık kuşkusuz bu milleti iyi bir yere getirmez; tüm dünyanın önem verdiği, dünyanın tüm çağları içerisinde haklı bir yere sahip bir liderin diktatör olup olmadığını muhakeme etmek için oldukça da önemli bir zamandan da geçiyoruz üstelik. Konu ile ilgili farklı kitaplarda sunulan ancak geçerli kaynakları bulunmayan pek çok sözü bir kenara bırakıp Atatürk’ün kendi eleştirel bakışını Nutuk’taki kendi sözleri ile görebiliriz.

“Efendiler, sırası gelmişken, aziz milletime şunu tavsiye ederim ki, bağrında yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki öz cevheri çok iyi tahlil etmek dikkatinden bir an geri kalmasın.”

Diğer yandan yeni Türkiye Cumhuriyeti kurulurken dünya tam da otokrasinin göbeğindeydi; Mussolini, Stalin, Rıza Şah ve pek çok isim ile Avrupa’dan Rusya’ya, Japonya’ya dek hâkim bu diktatörlük çağı 1922’den itibaren 1945’e dek sürdü ve savaşlarla sona erdi. Dünya bu dönemde otoriter anlayışın çok acısını çekti; yeni kurulan cumhuriyet rejiminin önemi, tek parti zorunluluğu gibi unsurlar belki de bu dönemin içinde bulunduğu çevresel koşullarla birlikte düşünülmeli; muhalefete izin çıkması ve Demokrat Parti’nin kurulması da 1946 tarihine denk geliyor ve dünyadaki dönüşüm ile paralellik kuruyor.

“Ehlileştirme” ya da iktidarın daha incelikli bir biçimi

Yeniden kitaba dönersek; Prens, Fransızcada apprivoiser, İngilizcede genellikle to tame, Türkçede ise “ehlileştirmek” olarak karşılanan sözcüğün anlamını açıklayan bir tilkiyle karşılaşıyor. Tilki kendi tanımını “créer des liens”, yani “bağlar kurmak” olarak sunuyor.

Bu ifade, pek çoklarınca bu bölümün bir sevgi ve dostluk felsefesi olarak anlaşılmasını sağlamış olabilir ama bana düpedüz bir kolonileştirme eleştirisi olarak görünüyor. Bu cesaretimi yazarın başka kitaplarındaki satırlarından ve bir pilot olarak sık sık Avrupa’nın kolonileştirdiği bölgelere gidip gelerek deneyim ve içgörü sahibi olmasından alıyorum. Fransızcada apprivoiser, vahşi bir hayvanın insan varlığına giderek alışmasını ifade ediyor ve bunun tilkinin ifadesindeki gibi bağ kurmak anlamında anlaşılması epey zor.

Özünde vahşi bir hayvan olan tilki ile başka bir gezegenden gelen Küçük Prens’in ilişkileri, tilkinin alışkanlıklarının, beklentilerinin ve duygusal yaşamının dönüştüğü bir süreç içinde gelişiyor. Tilki, artık neredeyse bağımlı hâle geliyor, prensin gelişini beklemeye başlıyor. Geleneksel yorumlar, burada sevginin getirdiği kırılganlığı kabul etmemiz gibi bir düzlemde yapılıyor ama belirttiğim gibi bana göre bu anlatı bir tür evcilleştirme yapısını da içeriyor: İki karakter arasındaki en önemli farklılık, kimin kimi evcilleştirdiği değil, kimin ayrılma özgürlüğüne sahip olduğu. Bu nedenle bu bölümü sömürgeci ilişkiler tarihi üzerinden de okumamızda sakınca olmaz.

Sömürgeci otoriteler kendilerini her zaman çıplak şiddet biçiminde sunmamıştır. Eğitim, medeniyet, koruma, kalkınma ve iyiliksever rehberlik vaatleri ile hükümdarlık ilişkilerini yürütmüşlerdir; sömürge ülkeler ise bu getiriler için bağımlı kılınmışlardır.

Tilkinin hikâyesine doğrudan sömürgeci fethin bir alegorisi diyebilir miyiz, emin değilim, çünkü tilki ilişkiyi açıkça istiyor, prense ilişkinin kurallarını öğreten de o ve sonunda üzüntü yaşayabileceğini bile bile ilişkiden kopamayan da. Belki de karşılıklı bir dönüşüm olarak okuyabiliriz. Bu dönüşüm Avrupa sokaklarında bugün en sert hâli ile kendine yer bulmuyor mu?

Citadelle ve Küçük Prens

Antoine de Saint-Exupéry, 1900 yılında Lyon’da, ekonomik gücü azalmış aristokrat bir ailenin çocuğu olarak doğmuş. Babasını dört yaşındayken, küçük kardeşi François’yı ise 1917 yılında kaybetmiş.

Küçük Prens, Yahudi dostu ve faşizm ile sömürgeciliğin entelektüel eleştirmenlerinden Léon Werth’e ithaf edilmiştir. Werth’in yazarın dünya görüşünde etkili olduğunu biliyoruz. Saint-Exupéry ne otoriterliğin ne de bireysel özgürlüğün sistematik bir kuramcısı; yükümlülüğün ve toplumsal bütünlüğün ahlaki temellerini sürekli araştıran bir yazar.

Ölümünden sonra 1948 yılında yayımlanan, Türkçede Kale adıyla bilinen tamamlanmamış felsefi eseri Citadelle, otoriteyi, uygarlığı, maneviyatı, liderliği ve insan toplumlarının örgütlenmesini inceliyor. Citadelle ile Küçük Prens arasındaki bağlantı önemli çünkü her ikisi de sorumlulukla ve insan ilişkileriyle ilgileniyor. Biri bu konulara bir çocuğun karşılaşmaları, diğeri ise bir yöneticinin düşünceleri üzerinden yaklaşıyor.

Birlikte okuduğunuzda, Saint-Exupéry’nin düşüncelerini, otoritenin hizmet ve sorumluluk aracılığıyla ahlaki meşruiyet kazanabildiğini anlıyor ve onun da bu koşulları araştırmış bir kişi olduğunu bilerek değerlendirmeye başlıyorsunuz. En azından bugünlerde bu kitabı okurken ben öyle düşünüyorum.

Okurların çoğu, Küçük Prens’in içtenliğini, kırılganlığını ve yetişkinlerin saçmalıklarına karşı direncini seviyor. Hikâye, toplumsal dünyaya duygusal açıdan ikna edici bir alternatif sunarken okuru da aslında içten içe buraya davet ediyor. Dolayısıyla popülerliği, aslında çocukluk masumiyetinin başarısı değil; insanlığın önemsediği değerlerle, yeniden ürettiği kurumlar arasındaki olağanüstü uçurumu ortaya koymasından ötürü olabilir.

Bugünkü dünyada yeniden okumayı hak ettiğini düşündüğüm Küçük Prens’in belki de en büyük özelliği, neredeyse herkesin kendisini o sarı saçlı çocukla özdeşleştirmek istemesine rağmen, dünyanın inatla onun ziyaret ettiği gezegenlere benzemeyi sürdürmesi galiba.

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Paylaş