Zeynep Duygu yazdı | Barışın toplumsal hayatı (5): Şimdi sırası mı?

Bazı toplantılarda sözünüz hiç kesilmez. Önerinizi anlatırsınız, itirazınız varsa onu da söylersiniz. Sizden sonra yıllarını siyasete vermiş biri konuşur. Onun söylediğiyle tartışma biter. Size de boşluğa konuşmuş olmanın sıkıntısı kalır.

Kürt siyasi hareketiyle on yıl önce kurduğum ilişkilerde de bunu görürdüm. On yıl sonra yeniden yan yana geldiğimizde benzer reflekslerle karşılaşmak beni üzüyor. Bu hareket, önceki çözüm sürecinin çöküşünü, şehirlerdeki yıkımı, tutuklamaları, seçilmişlerin görevden alınmasını yaşadı. Peki o yıllarda hareketin kendi tercihleri hakkında tereddüdü olan biri, bugün aynı itirazı daha rahat dile getirebiliyor mu? Hareketin on yılda kaybettiklerini yalnızca devletin yıktıklarıyla sayamayız. Kendi örgütlerindeki eşitsiz ilişkilerin yol açtığı kayıplar da var.

Onca yılın ardından, kimin sözünün dinleneceğini daha o kişi ağzını açmadan tahmin edilebiliyor.

şimdi sırası mı
Zeynep Duygu yazdı | Barışın toplumsal hayatı (5): Şimdi sırası mı?

Emeği istenen, aklı istenmeyen

Toplantıyı hazırlamak, insanları çağırmak, alınan kararların peşinden koşmak da siyasi emek. Hareketin neyi savunacağına karar verilirken bu emeği verenlerin sözü daha az geçiyor. Bu işleyişi içeriden değiştirmek için mücadele eden kadınları da tanıyorum.

Yıllardır yükü omuzlayan bir kadın, bir önerisini kabul ettirmek için önce kiminle konuşması gerektiğini hesap etmek zorunda kalabiliyor. Kadının emeği örgütün işleyişi için vazgeçilmez sayılırken, siyasi yönü belirleme yetkisi hep aynı kadroların elinde kalıyor. İnsan bir müddet sonra söyleyeceğinden vazgeçiyor. Emeği istenip aklına ihtiyaç duyulmayan insanın orada kalma isteği aşınıyor.

Hareket özgürlükçü bir siyaseti savunurken, o siyaseti kimin üreteceği konusunda muhafazakâr davranıyor, yıllardır yerleşmiş iş bölümünü koruyor.

Görev süresini dolduran bir siyasetçinin o görevde kalmakta ısrar etmekten hicap duymasını beklerim. Hareketin benimsediği iki dönem ilkesi güçlü konumlarda bulunanlar için esnetildiğinde, karar yetkisi de bu kişilerin elinde kalıyor. Yetkinin devrini, o yetkiyi elinde tutanların kendiliğinden çekilmesine bırakamayız.

Öcalan’ın sözünü aktardıktan sonra

Görevi devretmekle nüfuz da hemen el değiştirmiyor. Kimin telefonu bekletilmeden açılıyor, kimin itirazı üzerinde duruluyor, kim aynı itirazı dile getirdiğinde “Yine sorun çıkarıyor” deniyor? İnsan zamanla, konumundan dolayı dinlendiği hâlde, söyledikleri doğru olduğu için dinlendiğine inanabiliyor.

Birlikte mücadele edilen insanların duyduğu güven, zamanla onlar adına son sözü söyleme yetkisi gibi kullanılmaya başlanıyor. Daha tecrübeli olan, doğrusunu bildiğine inanıyor. Örgütü koruduğunu düşünen biri, bu yozlaşmayı kendinde görmekte zorlanıyor.

Eşbaşkanlık bu hareketin en önemli adımlarından biriydi. Kadın özgürlüğü, demokratik toplum, kararların yerelde alınması üzerine yıllardır konuşan kadrolar, yerelde kendi önerilerine aykırı bir karar çıktığında buna uyuyor mu?

Bana kalırsa Öcalan’a sık sık atıf yapan kimi kadrolar, kendi yetkilerini tartışmaya açmadıklarında onun gerisinde kalıyor. Öcalan’ın ne dediğini aktarıyorsunuz. Sizin ne düşündüğünüzü de duymak istiyoruz. Öcalan’ın adını andığınızda size yöneltilmiş bir itiraz onun düşüncesine itirazmış gibi karşılanacaksa, o tartışmayı nasıl yapacağız? Savunduğunuz düşünce kendi yetkinizi sınırlayacağı zaman da geçerli olmalı.

Otuzluklar

Kürt siyaseti içinde yer almış, 30, 35 yılını hapishanede geçirmiş insanlar var. “Otuzluklar”, “otuz beşlikler” denen insanlar. 16 yaşında içeri girip 37 yıl sonra, 53 yaşında dışarı çıktığınızı düşünün. Nerede yaşayacaksınız, nasıl geçineceksiniz? Ayrılırken genç bıraktığınız insanlarla, birbirinizin hayatından bu kadar uzun süre uzak kaldıktan sonra nasıl bir yakınlık kuracaksınız?

Konuştuğum birkaç kişi, içeride yıllarca okuyup tartıştıkları hayatın karşılığını dışarıdaki örgütlenmede bulmakta zorlandıklarını anlattı. Dışarıdaki kadrolar siyasetin nasıl yapılacağını zaten bildiklerini düşünüyor, dönenden de buna alışmasını bekliyorsa, içeride üretilen düşünce kararların dışında kalıyor.

30 sonra hayatını yeniden kurmaya çalışan birinden bir de hareketi dönüştürmesini beklemek haksızlık. Bir insanı kapıda karşılayıp yıllarca ne düşündüğünü, bugün neye itiraz ettiğini sormadan ona yapacağı işi tarif etmek de ağır gelir bana.

Ömürlerinin büyük kısmını içeride geçirmiş olanlar da siyasete dün katılmış biri de kendi aklıyla, kendi itirazıyla orada bulunabilmeli. Karar alma gücü yerinden kıpırdamadığında, kadrolar değişse de yeni gelenler kendilerinden önceki iş bölümüne yerleştiriliyor.

Seçim takvimine bağlanan itiraz

İnsanlar beklenen tercihi yapmadığında siyasetçi kendi siyasetini tartışmaya açmak yerine onların aklını, muhakemesini sorguluyor. Halk kendisini anlamamış, yeterince destek vermemiş, doğru zamanda doğru yerde durmamış oluyor.

Kılıçdaroğlu, 17 Kasım’daki grup toplantısında emeklilere “Oy veriyorsan ağlamayacaksın. ‘Geçinemiyoruz’ demeyeceksin” diyor. Aynı konuşmada kendisine oy vermeyenlerin de hakkını savunacağını söylüyor. Ama bir insanın geçinemediğini söylemesine, verdiği oyu hatırlatarak karşılık verme hakkını kendinde buluyor. Emeklinin yoksulluğunu seçim tercihinin cezası gibi sunamazsınız.

Ne zaman sokağa çıkılacağına, ne zaman bekleneceğine, hangi talebin erteleneceğine yerleşik kadrolar karar veriyor. Bu kararın yükünü taşıyanların onu değiştirme imkânı ne kadar? Toplumsal itiraz seçim takvimine bağlanıyor. Geçinemeyen emeklinin, işten çıkarılan işçinin hayatı seçimler arasında durmuyor. İnsanları harekete çağırıp çizdiğiniz sınırları aştıklarında geri çekilmelerini istiyorsunuz. Buna direnişin gazını almak diyorum.

Barışa talip olmak

17 Kasım’da İYİ Parti, ertesi gün YENİ Parti İzleme Komisyonu’na katılmayacağını açıkladı. Biri sürece baştan mesafeli olduğunu söylüyor, diğeri verilen sözlerin tutulmadığını.

Özgür Özel, 18 Kasım’daki açıklamasında demokratikleşme sözlerinin tutulmadığını, kayyım uygulamalarının sürdüğünü ve mahkeme kararlarının uygulanmadığını söylüyor. Sürecin yalnızca silah bırakmaya indirgenmesine de itiraz ediyor. Barış talep eden insanların bu baskılara razı olması beklenemez. Silahların susmasını istiyoruz. Örgütlenmenin ve kendi hayatımız hakkında karar vermenin önündeki baskılar da kalkmalı.

Özel aynı açıklamada ülkenin yararına olan tek şeyin iktidarın durdurulması olduğunu söylüyor. Özel’in YENİ Parti’sinde de CHP’den tanıdığımız, bütün talepleri iktidarı değiştirme hedefine bağlayan siyasetin sürdüğünü düşünüyorum. Savaşın bitmesini isteyen insanlar da iktidarın değişmesini mi bekleyecek? YENİ Parti’nin, programındaki demokratik çözüm vaatleri için bugün iktidarı zorlayan bir mücadele yürüttüğünü göremiyorum.

Komisyona katılmayan bir parti, barış isteyenlere başka bir yol önermek zorunda. Komisyonun dışında nasıl örgütleneceksiniz, kimlerle ne yapacaksınız?

Barış için masaya oturan Kürt siyasetçilerinden, iktidarı adım atmaya zorlayacak mücadeleyi muhalefetle birlikte örgütlemelerini bekliyorum. Kadın örgütleriyle, sendikalarla, sosyalistlerle birlikte hangi talepler için mücadele edecekler? Diğer muhalefet güçlerini sorumluluk almaya nasıl zorlayacaklar?

Önceki yazımda 2023 seçimlerindeki ittifak ilişkilerini tartışırken muhalefetin Kürtlerin siyasal eşitliğini devletin bekasına bağlayan kesimlerini eleştirmiştim. Kürtlerden seçimde destek bekleyen ulusalcı, milliyetçi muhalefet kesimleri, onların bağımsız siyasi tercihlerini de kendi stratejilerine uydurmaya çalışıyor. Kürt siyasi hareketinin başka bir partiyle aynı stratejiyi izleme mecburiyeti yok.

Değişmeyi ertelemenin bedeli

Hareketin yönetiminin aldığı her kararı Kürt halkının iradesiyle de özdeşleştirmiyorum. Hareketin içindeki hiyerarşiyi eleştirirken başka bir partinin ona yerini göstermesine de razı olmuyorum. İnsanların hapse atıldığı, seçildikleri görevlerden alındığı koşullarda örgütü ayakta tutmak ağır bir emek istiyor.

Fakat her anlaşmazlıkta “Şimdi sırası mı?” deniyorsa, o sıranın ne zaman geleceğine de yönetimde bulunanlar karar veriyor. Devletin baskısı, hareketin kendi örgütlerindeki eşitsizlikleri konuşmayı ertelemesinin gerekçesi olamaz.

Barış görüşmelerinde hangi talebin öne alınacağına, hangisinin erteleneceğine karar verilecek. Kadınların, gençlerin, hapishaneden dönenlerin talepleri kendi örgütlerinde sürekli erteleniyorsa, müzakerede bu talepleri kim savunacak? Kendi örgütünde bir kararı değiştiremeyen insandan, barış için başkalarını örgütlemesini nasıl bekleyeceğiz?

Emeğini verdiği yerde sözü geçmeyen birinin uzaklaşmasına şaşırmıyorum. O insan uzaklaşırken örgüt de onun emeğini ve birikimini kaybediyor. Kararları değiştirmek isteyenler uzaklaştıkça, o kararları hep aynı insanların alması kolaylaşıyor.

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Paylaş