Spor tarihi ile bahis tarihi paraleldir… Antik çağdaki Olimpiyat Oyunlarından, günümüze kadar uzanan“belirsizliğin” getirdiği heyecanlanma hikayesi. Lakin modern zamanda bu belirsizlik farklı yöntemlerle kırılabilir hale geldi.
Geçtiğimiz günlerde, NBA takımlarından Toronto Raptors’ta forma giyen Jontay Porter, parkede yer aldığı maça bahis oynadığı için ömür boyu NBA’den men cezası aldı. Olay şöyle gelişti; 24 yaşındaki uzun oyuncu için, 26 Ocak’ta Raptors’ın LA Clippers’a karşı oynadığı maçta belirlenen 5,5 sayı – 4,5 ribaunt – 1,5 asist baremlerine yüklü miktarda bahis alındığı anlaşıldı. Hatta aynı maçta Porter’a 3 sayılık isabeti “bulur/bulamaz” bahsi gecenin en çok kazandıran bahsi oldu. Çünkü 24 yaşındaki oyuncu maç boyunca hiç 3 sayılık atış denemedi ve göz rahatsızlığının ağırlaştığı iddiası ile sadece 4 dakika parkede kaldı.
İki gün sonra oynanan Sacramento King maçında da Porter için bahis baremi 7,5 sayı – 5,5 ribaunttu ve oyuncu maçta sadece 3 dakika süre alıp rahatsızlandığı iddiasıyla maçı bıraktı. DraftKings Sportsbook raporuna göre Porter bahislerinin NBA’de gecenin en çok kazandıran bahsi olduğu açıklandı. Hatta öyle ki uzun oyuncu için LA Clippers müsabakası sırasında yüklü miktarda 10.000 ve 20.000 dolarlık bahisler alındığı kayıt edildi. Porter’ın bunun gibi 13 bahis oynadığı ilk belirlemelerde ortaya çıkan sayı. Zaten oyuncu da NBA yönetimi tarafından “ömür boyu men cezası” aldı.
Geçen yıl Amerikan Ulusal Futbol Ligi NFL’den 10 oyuncuya bahis kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle cezalar verildi. NFL içindeki takımlar ile ilgili herhangi bir kumar faaliyeti yasak. Oyuncuların ceza yemelerinin sebebi ise NFL kuralları gereği “takım tesislerinde” başka bir organizasyona bahis oynamalarıydı. Yani stadyumun karşısındaki kafeye gidip oynayabilirsiniz, lakin sahanın içinde yasak. Böylelikle tertemiz olduklarını düşünüyorlar…
Mesela Amerikan Ulusal Beyzbol Ligi MLB’de forma giyen yılda 67 milyon dolar kazanan Japon yıldız Shohei Ohtani’ye tercümanı Ippei Mizuhara’nın bahis skandalına karıştığı yönündeki iddiaların ardından soruşturma başlatıldı. Kaliforniya’daki bir bahis operasyonunda, 500 bin dolarlık en az dokuz ödeme şeklinde toplam 5 milyon dolar tutarındaki banka havaleleri ortaya çıktı. MLB’deki kurallar gereği beyzbol dışındaki tüm organizasyonlara bahis oynamak serbest. En büyük yıldızı Ohtani’nin karıştığı vaka sonrasında Dodgers tarafından sözleşmesi feshedildi.
Bu tarz sporcu ve bahis haberlerini çok sık duymaya başlamadık mı?
2023 Ekim ayında Juventus futbolcusu Nicolo Fagioli’nin itirafları da bahis işindeki mafya yapısını gözler önüne seriyor. 24 yaşındaki İtalyan oyuncu “birilerinden” 250 bin dolar borç aldığını ve bahis oynayarak bu parayı geri ödeyebileceğini düşündüğünü, fakat borcunun 2,7 milyon euro’ya kadar çıktığını söylemişti. Hatta genç futbolcu, borçlandığı kişiler tarafından bacaklarının kırılacağı tehdidini aldığını eklemişti.
İtalyan futbolunun en büyük yıldızlarından Newcastle United oyuncusu Sandro Tonali de, eski takımı Milan’a bahis oynadığını, lakin “yalnızca galibiyetler ve kendisinin bulunmadığı maçlar”a para yatırdığını itiraf etmişti. Tonali, 10 ay futboldan men cezası aldı.
İngiltere Premier Lig’de forma giyen Ivan Toney 2023’ün mayıs ayında kendi oynadığı maçlara bahis oynadığı gerekçesiyle 8 ay futboldan “men cezası” almıştı. Kendi takımının karşılaşmalarıyla ilgili oynadığı 29 bahisten 13’ü ise yedi farklı maçta takımının mağlup olacağı şeklindeydi. 22 Ağustos 2017 – 3 Mart 2018 tarihleri arasında oynanan bu karşılaşmaların hiçbirinde Toney forma giymedi. Bonservisinin bulunduğu Newcastle United ile ilgili bahis oynayan Toney, o dönemde Wigan Athletic’te kiralık olarak forma giyiyordu. Bu 13 bahsin 11’i Newcastle’ın kaybedeceği yönündeydi. Diğer iki bahis ise Ivan Toney’nin kiralık bulunduğu Wigan’ın Aston Villa ile karşılaştığı maçla ilgiliydi. Toney bu karşılaşmada forma giymedi. (Yönetmeliğe göre bu ihlalin 6 aydan ömür boyu men cezasına kadar yaptırımları bulunuyor.)
Sporcuların kendi takımlarının dışında bahis oynamasının etik olarak şöyle bir problemi daha var. Kulüp çalışanlarından, başka takımlarda oynayan arkadaşlarından maç öncesi en net bilgiyi alabiliyorlar. Bu bilgiler ile kendilerince bahis oynamaları problemli iken, bahis mafyaları tarafından hedef haline geliyorlar. Tarihte bahis mafyası ve sporcu ilişkisinin en net örneklerinden biri de 78/79 Boston Kolej Basketbolu Takımı’nın karıştığıydı.
78/79 Boston Kolej Basketbol Takımı’nın oyuncuları uzun süre New York’taki büyük suç imparatoru Tommy Gagliano’nun parasının bir kısmını “points shaving” (maçın skoru üzerinde manipülasyon) yöntemi ile legal hale getirmişti. 11 Aralık 1978’deki meşhur Lufthansa Havayolları soygununda elde edilen 5 milyon dolar ve 857 bin dolarlık mücevherlerden elde edilen paraların bir kısmı basketbol takımının maçlarına oynanan bahisler üzerinden sisteme sokulmuştu. Tommy Gagliano’nın en has adamlarından mafya lideri Jimmy Burke, Boston’daki bir kolej bahis şikesi yüzünden telefon takibine takılarak 20 yıl ceza alırken, “Lufthansa Soygunu” için yeterli kanıtlar olmadığından ceza almamış ve hapishanede ölmüştü. (78/79 Boston Kolej Basketbolu Takımı bahis skandalı yazımı daha sonra burada okuyacaksınız.).
Sporcuların bahis üzerinden mafyanın ağına düşmesi kaçınılmaz bir son olarak görülüyor. Bunun için federasyonların, büyük bahis firmalarının önlem alması şart. Çözüm ne dersiniz? Açıkçası buna cevap vermek çok zor fakat denetimlerin sıkılaştırılması ve hesap hareketlerinin sürekli olarak takip edilmesi ile bir nebze olsun önüne geçilebilir. Bahis baronları da zaten takımlardaki zayıf halkaları ve kumara düşkün olma potansiyeli gördükleri oyuncular ile ilk teması kuruyorlar.
Bahis de özünde kumarın bir türü. Sporun içine öyle bir girmiş durumda ki, NBA League Pass üzerinden müsabaka izlerken ESPN Bet’in canlı bahis ekranı ile aynı anda para yatırabiliyorsunuz. Çünkü şu anda sponsorluk gelirlerinin temelini bahis sitelerinin spora olan yatırımı oluşturuyor ve havuz giderek büyüyor. Sporcu sözleşmelerinde yazan rakamlar büyüdükçe, giren sponsorların legal/illegal ayrımı da giderek kalkıyor ve etik değerlerimiz de değişime uğruyor…
