İSTANBUL (Medyascope) – İsrail’de eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid, yaklaşan seçimler öncesinde güçlerini birleştirme kararı aldı. “Yahad (Birlikte)” adıyla kurulacak yeni parti, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun koalisyonunu devirmeyi hedefliyor.
Haberin özeti:
- İsrail’de muhalefet Binyamin Netanyahu’ya karşı birleşti. Eski başbakanlar Bennett ve Lapid, “Yahad” isimli bir parti kurma kararı aldı.
- Netanyahu’nun koalisyonunu devirmek isteyen partiye Bennett liderlik edecek.
- Bennett ve Lapid, daha önce de 2021’de birlikte hareket ederek Netanyahu’nun 12 iktidarını sona erdirmişti.
- Kamuoyu yoklamaları, Netanyahu’nun partisi Likud’un lider olsa da mevcut koalisyonun çoğunluğu kaybettiğini gösteriyor.
- Bennett, yeni ittifakın Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını ve daha sağ bir duruş sergileyeceğini belirtti.
İsrail siyasetinde dengeleri değiştirebilecek bir adım atıldı, muhalefet Binyamin Netanyahu’ya karşı birleşti. Eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid, yaklaşan seçimler öncesinde ittifak kurduklarını açıkladı. İki lider, partilerini “Birlikte” (Yachad) adı altında birleştireceklerini ve yeni oluşumun liderliğini Bennett’in üstleneceğini duyurdu.
Yahad İbranice “birlikte” anlamına geliyor.
Ortak basın toplantısında konuşan Lapid, “Çocuklarımız için buradayız. İsrail yönünü değiştirmeli” dedi.
Bennett ise “30 yılın ardından Netanyahu ile yolları ayırma ve yeni bir sayfa açma zamanı” ifadelerini kullandı.
2021’de de birleşmiş, dengeleri değiştirmişlerdi
Bennett ve Lapid, İsrail siyasetinde daha önce de birlikte hareket etmişti. İkili, 2021 seçimlerinin ardından kurdukları koalisyonla Netanyahu’nun 12 yıllık iktidarına son vermiş ancak ideolojik olarak oldukça farklı partilerden oluşan bu hükümet yalnızca 18 ay dayanabilmişti.
Söz konusu koalisyon, İsrail tarihinde ilk kez Arap kökenli bir partinin de hükümete dışarıdan destek verdiği bir yapı olmuştu.
Netanyahu da yeni ittifaka sosyal medya üzerinden tepki gösterdi. Bennett ve Lapid’in geçmişte Arap Partisi lideri Mansur Abbas ile verdiği bir fotoğrafı paylaşarak, “Bunu bir kez yaptılar, yine yapacaklar” dedi.
Seçim dengeleri değişiyor mu?
İsrail’de seçimlerin en geç ekim ayında yapılması bekleniyor. Kamuoyu yoklamaları, Netanyahu’nun liderliğini yaptığı Likud’un hâlâ en büyük parti olduğunu ancak mevcut sağ ve dini partilerden oluşan koalisyonun çoğunluğu kaybettiğini gösteriyor.
Son anketlere göre Likud yaklaşık 25 sandalye alırken, Bennett’in partisi 21 sandalye civarında görünüyor. Lapid’in partisinin desteği ise son dönemde ciddi şekilde gerileyerek 7 sandalyeye kadar düştü.
Ancak Bennett ve Lapid’in birleşmesiyle oluşabilecek geniş bir muhalefet bloğunun 60 sandalyeyi aşma ihtimali bulunuyor. Bu da Netanyahu’nun yeniden hükümet kurmasını zorlaştırabilir.
Savaş ve güvenlik tartışmaları seçimi belirliyor
Netanyahu’nun siyasi gücü, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırı sonrası ciddi şekilde sarsıldı. Bu saldırının ardından başlayan Gazze’de soykırım ve İran ile Lübnan cephelerinde yaşanan gerilimler, İsrail’i çok cepheli bir çatışma ortamına sürükledi.
Ancak muhalefet, Netanyahu’nun askeri başarıları siyasi kazanımlara dönüştüremediğini savunuyor. Bennett ve Lapid de kampanyalarında bu noktaya vurgu yapıyor.
İsrail kamuoyunda ayrıca istihbarat zafiyetleri, savaşın yönetimi ve Netanyahu’nun sorumluluk almaması da tartışma konusu. Başbakanın yolsuzluk davası da siyasi kutuplaşmayı derinleştiren başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Bennett-Lapid ittifakının sınırları ne olacak?
Bennett, yeni ittifakın geçmişte olduğu gibi Arap partileriyle koalisyon kurmayacağını açıkladı. Ayrıca “düşmanlara tek bir santimetre toprak verilmeyeceğini” söyleyerek daha sağ bir çizgiye işaret etti.
Lapid ise kendisini laik orta sınıfın sesi olarak konumlandırıyor ve özellikle ultra-Ortodoks Yahudilere tanınan askerlik muafiyetlerini eleştiriyor. Bu konu, son yıllarda İsrail siyasetinin en tartışmalı başlıklarından biri haline geldi.
İki lider, ideolojik farklılıklarını bir avantaj olarak sundu ve bu ittifakın “bölünmüş İsrail toplumuna birlik mesajı verdiğini” savundu.
Naftali Bennett ve Yair Lapid kimdir?
Naftali Bennett, Amerikalı göçmen bir aileden geliyor. Eski bir komando ve bir milyoner. Bennett’in Netanyahu ile ilişkisi de çalkantılıydı.
Bir zamanlar Netanyahu’nun en yakınındaki isimlerden olan Bennett, 2006-2008 yılları arasında başbakanlık döneminde özel kalem müdürüydü.
Likud Partisi’nden istifa ederek sağcı, milliyetçi ve muhafazakâr Yahudi Evimiz Partisi’ne katıldı, 2013 yılında parlamentoya girdi.
O tarihten 2019’a kadar her koalisyon hükümetinde bakan olarak yer aldı.
Aşırı milliyetçi olarak nitelendirilen ve kendisini Netanyahu’nun daha sağında gördüğünü söyleyen Bennett, İsrail’in bir Yahudi ulus devleti olmasını destekliyor.
1967’deki 6 Gün Savaşı’ndan bu yana işgal altında bulunan Batı Şeria ve Doğu Kudüs ile Golan Tepeleri’nin ülkesinin kültürel ve tarihsel hakkı olduğunu iddia ediyor.
Bennett, Filistin devletinin kurulmasını öngören iki devletli çözüme karşı.
Yair Lapid ise geçmişte televizyonda siyaset üzerine bir program yapıyordu.
Eski amatör boksör olan Lapid’in babası da bir siyasetçiydi.
Lapid 2011’deki sosyo-ekonomik protestoların ardından Yeş Atid partisini kurmuş ve 2013’te parlamentoya girmişti.
Netanyahu ile koalisyona girerek 2014 sonlarına kadar maliye bakanlığı görevi yapmıştı.
Lapid, 2021’de Bennett ile kurduğu koalisyonda dışişleri bakanlığı görevinde bulundu.
Kaynak: Reuters, New York Times
