İSTANBUL (Medyascope) – Toplum ve Siyaset programında Gülener Kırnalı, her hafta uzman akademisyenler, araştırmacılar ve yazarlarla Türkiye’nin ve dünyanın gündemindeki kritik başlıkları masaya yatırmaya devam ediyor.Programın bu haftaki bölümünde Kırnalı, siyaset bilimci ve analist Soli Özel ile Macaristan’dan İran’a, ABD’den İsrail’e son günlerin bir dizi sıcak gelişmesini tartışıyor.
Macaristan seçimleri ve Orban’ın 16 yıllık iktidarının bitmesi Trump’ı, Putin’i, Avrupa Birliği’ni ve Türkiye’yi aynı anda nasıl etkiledi ve neden bu kadar önemli bir seçimdi? Macaristan’ın yeni başbakanı Péter Magyar, bu illiberal demokrasiden çıkma sürecinde ne tür zorluklarla karşılaşabilir? Öte yandan İran savaşında son durum ne? Önce ateşkes, sonra başarısız müzakereler, sonra abluka ve en son İsrail-Lübnan ateşkesi derken Ortadoğu’daki savaş bugün ne durumda ve hangi istikamete doğru evriliyor? Savaşın diplomasiyle bitmesi mümkün mü? Ve son olarak İsrail ile Türkiye arasında artan gerilim ne anlama geliyor?
Bu bölümün öne çıkan ilk başlığı, Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarının ardından seçimleri kaybetmesi ve Péter Magyar’ın güçlü bir zafer elde etmesi. Soli Özel’e göre bu sonuç, yalnızca Macaristan açısından değil, “illiberal demokrasi” olarak tanımlanan rejimlerin seçim yoluyla değişebilirliğini göstermesi bakımından küresel ölçekte kritik bir kırılma anlamına geliyor. Aynı zamanda bu seçim, Trump’tan Putin’e, Avrupa Birliği’nden Türkiye’ye kadar geniş bir aktör yelpazesini doğrudan ilgilendiren bir siyasi dönüşümün işareti olarak öne çıkıyor.
Programda ayrıca yeni hükümetin karşılaşacağı zorluklar da ayrıntılı biçimde tartışılıyor. 16 yıl boyunca devlet aygıtını, medyayı ve yargıyı büyük ölçüde kontrol altına alan bir iktidarın ardından gelen bu değişimin, ciddi bir kurumsal dirençle karşılaşması bekleniyor. Özel, bu tür rejimlerden çıkışın yalnızca seçim kazanmakla sınırlı olmadığını, asıl mücadelenin devlet içindeki yerleşik yapıların dönüşümüyle ilgili olduğunu vurguluyor.
Ortadoğu’daki savaş
Söyleşinin ikinci büyük ekseni ise Ortadoğu’daki savaşın mevcut durumu ve olası yönü. İran ile ABD arasındaki gerilim, Hürmüz Boğazı’ndaki abluka, İsrail-Lübnan ateşkesi ve devam eden diplomatik temaslar çerçevesinde değerlendirilen süreçte, savaşın yeniden tırmanma ihtimali ile müzakere olasılığı birlikte ele alınıyor. Özel’e göre mevcut tablo, tüm belirsizliklere rağmen tarafların yeniden savaşı başlatmaktan ziyade kontrollü bir çıkış arayışına girdiğine işaret ediyor. Özel’in vurguladığı noktalardan biri de ilan edilen İsrail-Lübnan ateşkesinin Trump’ın baskısıyla İsrail’i dizginleme çalışmalarının bir sonucu olması.
- Toplum ve Siyaset (16) – Behlül Özkan ile söyleşi: İran savaşı bitti mi, yoksa yeni bir evre mi başlıyor?
- Toplum ve Siyaset (15): NATO krizi, İran savaşı ve Türkiye: Yeni dünya düzeninde yeni dengeler
Programda ayrıca son dönemde giderek artan İsrail-Türkiye gerilimi ve İsrail’in güvenlik doktrinindeki değişim de dikkat çeken başlıklardan biri. Özel, bu söylemin yalnızca retorik düzeyde kalmayabileceğini, ancak aynı zamanda iç politik hesaplarla da bağlantılı olduğunu belirtiyor. Son olarak Donald Trump’ın dış politikadaki hamleleri ile yaklaşan seçimler öncesinde nasıl bir strateji izleyebileceği tartışılıyor. İç politik baskılar, ekonomik göstergeler ve olası yeni kriz alanları çerçevesinde Trump’ın manevra alanı çok boyutlu biçimde ele alınıyor.
Küresel siyasetteki kırılma anlarını farklı boyutlarıyla analiz eden bu kapsamlı söyleşiyi kaçırmayın.
