İSTANBUL (Medyascope) – Han Kang’ın romanları ilk bakışta şiddeti, kaybı ve yalnızlığı anlatıyor gibi görünür. Oysa Nobel konuşması, şiirleri ve Işık ve İp birlikte okunduğunda, bütün bu eserlerin merkezinde çok daha temel bir sorunun yer aldığı ortaya çıkıyor: İnsan, bütün acılara rağmen birbirine nasıl tutunabilir? Işık ve İp, Nobel ödüllü yazarın edebiyatını besleyen görünmez kaynaklara açılan eşsiz bir kapı niteliğinde.
Han Kang’ın Nobel konuşması, şiirleri ve Işık ve İp‘teki günlük parçaları birlikte okunduğunda ortaya neredeyse bütün eserlerini birbirine bağlayan görünmez bir düşünce haritası çıkıyor. Bu metinde şiddet, hafıza, yas ve ölüm var ve bunun karşısında direnmeye çalışan sevgi, temas, ışık ve dil de var. Özellikle Nobel konuşması, Han Kang’ın romanlarının ardındaki gizli ruhsallıkları açığa çıkarıyor. Vejetaryen‘de insanın şiddetten tamamen arınmasının mümkün olup olmadığını soran yazar, Yunanca Dersleri‘nde yaşamın en kötü koşullara rağmen nasıl sürdürülebileceğini araştırıyor, Çocuk Geliyor‘da ise tarihin ölülerinin yaşayanlarla tekrar sevgi yoluyla temas kurulup kurulamayacağını sorguluyor. Ancak yıllar sonra dönüp baktığında bütün bu soruların altında aslında tek bir temel sorunun yattığını fark ediyor: Sevgi nedir ve insanı hayata bağlayan şey tam olarak nedir?
Han Kang’ın edebiyatı tam da bu yüzden sevginin bütün gerçek acılara rağmen yaşama anlam katıp katamayacağının sorgulanmasının romanlar hâline geliyor. Onun metinlerinde ölüm imgesi oldukça yaygındır. Ölümün karşısına ise acıları hissetmekten korkmayan insanlar dikilebilir. Nobel konuşmasında çocukluğundan kalan “Kalplerimizi birbirine bağlayan altın iptir” cümlesini anımsaması ise oldukça anlamlı. Çünkü Han Kang için insan olmanın özü, görünmez bağlarla birbirine tutunabilmektir. Nobel konuşmasının en çarpıcı cümlelerinden biri olan “Bir kez bile karşılaşmamış insanların bizi ısıtması” fikri, onun bütün eserlerinin özeti gibidir. Romanlarındaki karakterler çoğu zaman birbirlerini kurtaramazlar; fakat birbirlerinin acılarına tanıklık ederek yalnızlıklarını hafifletebilirler.
Işık ve İp ise bu düşüncenin gündelik hayattaki karşılığıdır. Bu kitapta bir akçaağacın büyümesini izleyen, serçelerin penceresine konmasına sevinen, yaprakları silerken mutluluk duyan bir insanı tanıyoruz. Şiddetin tarihini yazan yazarın aynı dikkatle bir yaban mersininin büyümesini yaşaması aslında edebiyat ile hayatı arasındaki bağları görmemizi sağlıyor. Çünkü Han Kang hayatın anlamını tıpkı çiçeklerdeki gibi kırılgan varlıkların devam etme çabasında saklıyor. Akçaağacın henüz küçücük bir fidan olmasına rağmen gelecekte büyüme ihtimalini taşıması, onun eserlerinde sık sık karşılaştığımız direniş fikrinin doğal bir metaforuna dönüşüyor.
Bu nedenle Işık ve İp, Han Kang’ın iç dünyasına derin bir yolculuğun kapısını açıyor. Kitap, Han Kang’ın romanlarında gördüğümüz estetik ve etik dünyanın kaynaklarına yakından bakma fırsatı sunuyor. Çatılardan eriyen kar sularını “müzik gibi” dinleyen, kuzeye bakan odasında sözlük okuyarak sözcüklerin karanlıkta erimesine izin vermeyen bir yazar vardır burada. Detaycı şekilde canlıların kırılgan yaşamlarını inceleyen sanatçı aslında evrensel temaları da bu minik yaşantıların ana detaylarından ortaya çıkartıyor.
Han Kang’ın Nobel konuşmasından geriye kalan en önemli fikirlerden birisi şu olabilir: Edebiyat, cevaplar üretmez; insanı soruların içinde yaşamaya davet eder. Ancak o soruların en dibine indiğimizde, bütün şiddete ve ölüme rağmen birbirimize uzanan görünmez bir ip olduğunu hissedebiliriz. Han Kang’ın eserleri işte bu görünmez iplerin ve bağların peşinden gidiyor. Bir ucunda acı, diğer ucunda sevgiyi hissettiriyor. Aradaki ışık ise edebiyatın ta kendisine dönüşüyor.
