Ekonomi Tıkırında (37): Bakarsanız görürsünüz

Ekonomi Tıkırında‘nın 37. bölümüne Sedat Pişirici, Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri ışığında piyasayı, hükümetin politikası ışığında da yabancıların tepkisini değerlendirdi.

Yayına hazırlayan: Gamze Elvan

İyi günler. 

“Türkiye’nin Suriye harekâtına başlaması ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) yaptırımıyla 5,93 kadar yükselen dolar, harekâta ara verilmesi ve ABD’yle anlaşma olduğu haberiyle cuma günü 5,75’e kadar çekilmişti. Dolar bu haftaya ise yükselişle başladı” diye başladı bu sabah pek çok haber kanalında ekonomi kuşağında spikerler sözlerine. 

Dolar neden yükseldi hafta başında? Rivayet muhtelif. Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’deki ateşkesin son günü olan yarın, Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşecek. Acaba oradan hangi karar çıkacak? Savaş devam edecek mi? Türkiye Suriye’yle bir çatışmaya girecek mi? Bir belirsizlik hâkim. Piyasalar 24 Ekim Perşembe günü yapılacak Merkez Bankası toplantısından haftalık repo faizinde yeni bir indirim olacak mı diye bakıyorlar. Acaba o indirim gelecek mi, ne olacak? Bir belirsizlik hâkim. 

Bakınız, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) bugün bir bülten yayınlıyor. TBB Başkanı -aynı zamanda Ziraat Bankası Genel Müdürü- Hüseyin Aydın, Amerika’da Vaşington’da düzenlenen Dünya Bankası-Uluslararası Para Fonu yıllık ortak toplantısı sırasında, 18 Ekim’de bir resepsiyon vermiş. O resepsiyonda Aydın, uluslararası para ve sermaye yatırımlarına yön veren dünyanın önde gelen finans kuruluşlarının temsilcileri ve muhabirlik ilişkisi içinde olunan bankacılara, Türkiye’nin Barış Pınarı Harekâtı’nı neden yürüttüğünü anlatmış. Bültene bakılırsa ikna etmiş mi, etmemiş mi  anlaşılmıyor ama aynı bültende Aydın’a göre, yabancı yatırımcılar Türkiye ekonomisindeki olumlu gelişmelerin farkındaymış,  Türkiye’yle ilgili beklentileri olumlu yönde seyrediyormuş, ilgileri geçmiş oranla daha yüksekmiş, uluslararası yatırımcılar Türkiye ekonomisindeki iyileşmenin farkındaymış, Türkiye ekonomisinin uzun dönemli performansına güven duyuyormuş. Bunu okuyunca insan bir miktar umutlanıyor. Ama sonra bir bakıyorsunuz bu sabah yine Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’da TRT’nin düzenlediği bir forumda konuşuyor. Suriye operasyonu için, “Tüm Batı,teröristlerin yanında yer aldı”, foruma gelmekten, konuşma yapmaktan vazgeçen konuşmacılar için de “Terör örgütlerine destek verdiklerini düşünüyorum” diyor. 

Efendim, bendeniz de geçen hafta iki Batı Avrupa ülkesinde temas ve incelemelerde bulundum. Bunlardan bir tanesinde, alanında kendi ülkesinden Türkiye’ye ilk ihracatı gerçekleştirmekle övünen bir iş insanıyla, bir Türk iş insanının diyaloguna tanık oldum. Türk iş insanı, Batı Avrupalı iş insanının malını satın almaya niyetliydi, üç-beş pazarlık yaptılar ama sonunda bu Batılı iş insanı dedi ki, “Kusura bakma malımı sana satamam”, “Neden” diye sordu Türk iş insanı, “Vallahi sizin ülkede ekonomi böyle, sizin ülkede hükümet böyle, -el hareketi ile inişli çıkışlı olduğunu anlatmaya çalışıyor- ne karar alacağı belli değil, sizden paramı alamayabilirim.” Ortalık bir anda buz kesti. 

Bakınız geçen hafta Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) perakende satış endekslerinin Ağustos 2019 verisini açıkladı. Perakende satış hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,3 oranında azalmış. Aynı ayda gıda, içecek, tütün satışları yüzde 5 oranında, gıda dışı satışlar -otomotiv yakıtı hariç- yüzde 5,8 oranında azalmış. Bu, satışlar daraldı demek, tüketicinin takati kalmadı demek. Perakende ciro, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,2 oranında artmış. Satışlar daralırken cironun artması ise zam geldi demek. Aynı ayda gıda, içecek ve tütün cirosu yüzde 17,4 oranında artmış. Gıda dışı satışların cirosu yüzde 8 oranında artmış. Yani bu iki alanda da en az bu oranda zam gelmiş. 

TÜİK ciro indekslerini de açıkladı geçen hafta, Ağustos 2019’a ilişkin. Toplam ciro yüzde 2,8 oranında artmış. Hizmet sektörünün cirosu yüzde 10,1, ticaret sektörünün cirosu yüzde 6 artmış. Bunlar hep zam. İnşaat sektöründe ciro yüzde 18 azalmış, sanayi sektöründe ciro yüzde 0,1 oranında azalmış. Bunlar hep “mal satılmıyor, işler dönmüyor” demek. 

Geçen hafta yine TÜİK, işgücü istatistiklerini yayınladı Temmuz 2019’a ilişkin. İşsizlik oranı 13,9. Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki işsiz sayısı geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 65 bin kişi artarak 4 milyon 596 bin kişi olmuş. Bu sadece TÜİK’in verdiği resmî veri. Aynı dönemde tarım dışı işsizlik 16,5’e yükselmiş. Genç nüfustaki işsizlik oranı daha da vahim, 7,2 puanlık bir artış var, yüzde 27. 15-64 yaş grubunda çalışma çağında işsizlik oranı 14,2. 

Haziranda neydi işsizlik oranı: Yüzde 13. İşsiz sayısı neydi: 4 milyon 253 bin. Mayısta 12,8’di, nisanda 13’tü, martta 14’tü, şubatta 14’tü, ocakta 14,7’ydi, 2018’in yıl ortalaması 11’di ama Aralık 2018’de 13,5’ti işsizlik oranı Türkiye’de. 2002’de Adalet ve Kalkınma Partisi’nin iktidara geldiği yıl işsizlik oranı ortalama 10,3’tü. Krize girdiğimiz 2008’de, krizin devam ettiği 2009’da sırasıyla 11 ve 14’tü. 

Bakınız, bu verileri kafadan atmıyorum. Bu verileri benim, sizin vergilerimizle çalışan TÜİK üretiyor. Yani “eksik” deseniz de güvenmezseniz de TÜİK’in verileri çok vahim bir durumu gözler önüne seriyor. Bakarsanız görürsünüz. Görmek istemezseniz sizin bileceğiniz iş. Sonra “Gazeteci uyarmadı” demeyin! 

İyi günler efendim.

Medyascope'a destek olmak ister misiniz?

Yayınlarımızı sürdürebilmek ve daha kaliteli kılmak için desteğinize ihtiyacımız var

Merhabalar!

Medyascope olarak Ağustos 2015’ten itibaren, çölleşen haber ikliminde her kesimden herkese su verecek bir vaha olmaya çalışıyoruz. Özgürlüğümüzden, bağımsızlığımızdan, ve çok yanlı habercilik anlayışımızdan taviz vermemekte kararlıyız. Çoğunlukla gençlerden oluşan kadromuzla, dijital medyanın olanaklarını kullanarak yayın yapıyor ve her geçen gün hem içerik hem de teknik olarak büyüyoruz. Hedefimiz yayın gün ve saatlerimizi artırmak; içeriklerimizi daha da zenginleştirmek. Bu da sizin desteklerinizle mümkün. Çok teşekkürler.  

Öne Çıkanlar