İSTANBUL (Medyascope) – Ortadoğu’da kritik müzakere süreci neden durdu? İsrail’in bölgedeki stratejisi neyi hedefliyor? İsrail’in Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yönelik söylemleri hangi noktaya evriliyor? Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, Gönül Tol ile İsrail-İran-ABD hattında yaşanan gelişmeleri ve tıkanan müzakerelerin arka planını Transatlantik’te değerlendirdi.
Müzakereler neden durdu?
Ruşen Çakır, Ortadoğu’da başlayan müzakere sürecinin hızlı başlayıp aynı hızla tıkanmasına dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Müzakereler başladı, ateşkes ilan edildi, herkes ‘bir şey çıkacak’ diye düşündü ama 21 saat sonra dağıldılar. Ardından Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alma açıklaması geldi. Şu anda ortada bir ateşkes var ama müzakereler durmuş gibi ve ciddi bir belirsizlik hâkim.”
Gönül Tol ise müzakerelerin neden sonuçsuz kaldığını şöyle ele aldı:
“Pakistan’daki görüşmelerden sonuç çıkmamasının en önemli nedeni tarafların maksimalist taleplerle masaya gelmesi. Hürmüz meselesi Trump için çok kritik. İran’dan bu kontrolü bırakmasını istiyor ama İran bunu bırakmaz çünkü bu onun en büyük ekonomik ve siyasi kozlarından biri. Bunun karşılığında yaptırımların kaldırılması gibi çok büyük tavizler talep ediyor.”
İsrail’in hedefinde Erdoğan mı var?
Netanyahu’nun Erdoğan’a yönelik sert çıkışlarını ele alan Gönül Tol, bunun ne kadarının gerçek, ne kadarının retorik olduğunu yorumladı:
“Ben bu çıkışın büyük ölçüde retorik olduğunu düşünüyorum. Erdoğan da Netanyahu da iç siyasette bunu kullanıyor. İkisi de kendi tabanını konsolide etmek için bu tür sert söylemlere başvuruyor. Ama sahaya baktığımızda durum farklı. Suriye gibi iki tarafın çıkarlarının doğrudan çatıştığı bir sahada bile sıcak çatışma yok. Tam tersine örtük bir uzlaşı var. Türkiye kuzeyde, İsrail güneyde etki alanını kabul etmiş durumda. Amerika’nın arabuluculuğunda bu denge korunuyor.”
Orbán’ın yaşadığı hezimet
Ruşen Çakır, Macaristan seçimlerinin otoriter liderlik tartışmaları açısından önemli bir kırılma olduğunu söyledi:
“16 yıldır ülkeyi yöneten Orbán kaybetti ve kaybettiğini kabul etti. Üstelik bu çok net bir yenilgi. Bu sadece Macaristan için değil, Trump’tan Putin’e kadar birçok lider için sembolik bir kayıp.”
ABD’nin açık desteğine rağmen gelen yenilgiyi vurgulayan Çakır, “Trump’ın yardımcısı bizzat gidip destek verdi ama sonuç değişmedi. Bu da aslında uluslararası destekle seçim kazanmanın her zaman mümkün olmadığını gösteriyor” dedi.
Gönül Tol ise asıl meselenin seçim sonrası süreç olduğunu vurguladı:
“Bu sonuç muhalefet için umut verici ama asıl önemli olan bundan sonra ne olacağı. Çünkü Orbán 16 yıl boyunca çok güçlü bir sistem kurdu. Kurumları politize etti, medya ekosistemi oluşturdu, kendisine bağlı bir yapı inşa etti. Bu kadar kökleşmiş bir sistemi çözmek ve yerine demokratik bir yapı kurmak çok zor olacak. Péter Magyar’ın önünde çok zorlu bir süreç var. Bu sadece seçim kazanmakla bitmiyor.”
