İSTANBUL (Medyascope) – Zeytin Dalı’nın bu bölümünde Müge İplikçi’nin konuğu yazar Mehtap Ceyran “Dönüş” romanını değerlendirdi. Ceyran, Pero’nun hikâyesi üzerinden aidiyetsizliği, baba-kız ilişkilerinin açtığı yaraları, unutma ile hatırlama arasındaki gerilimi ve insanın kendine dönüş arayışını anlattı.
Yazar Mehtap Ceyran, kısa süre önce yayımlanan yeni romanı Dönüş üzerine konuştu. Romanını özellikle bir baba-kız hikâyesi olarak tanımlayan Ceyran, başkahraman Pero’nun hapisten çıktıktan sonra babasıyla yüzleşme, onu anlama ve onunla hesaplaşma çabasını merkeze aldığını söyledi. Ceyran, bu hesaplaşmanın aynı zamanda Pero’nun kendi geçmişiyle, Türkiye’nin yakın tarihiyle ve Kürt meselesiyle yüzleşmesini de içerdiğini ifade etti.
“Kişisel tarihimden fazlasıyla beslenmiş bir roman”
Batman’da doğan ve politik nedenlerle 1994 yılında tutuklanarak 10 yıl cezaevinde kalan Ceyran, romanın ana karakteri Pero ile arasındaki benzerliklere dikkat çekerek, eserin kendi kişisel tarihinden önemli ölçüde beslendiğini söyledi.
Romanın otobiyografik yönleri bulunduğunu ifade eden Ceyran, “Romanı okuyan anlıyor bu hikâyenin nereden geldiğini. Fakat yine de bu bir roman. Esas kaygısı edebiyatın içinde yerini bulmak olan bir roman. Benim kişisel tarihimden fazlasıyla beslenmiş bir roman” diye konuştu.
“Dönüşler romanı”
Romanın aynı zamanda bir “dönüşler romanı” olduğunu belirten Ceyran, “Bu sadece fiziki bir dönüş hikâyesi değil. Çocuklukta gönderildiği evlerden dönüş, memlekete dönüş ve kendine dönüş hikâyesi. Romanın temel meselelerinden biri de ‘Ev neresidir? Biz eve dönebilir miyiz?’ sorusu. Karakter için ev aslında çocukluğudur” dedi.
Ev ve yuva kavramlarını sorguladığını ifade eden yazar sözlerine şöyle devam etti:
“Yuva kavramını tersinden tartışıyorum. Yatılı okullara, hastanelere, hapishanelere de yuva deniyor. Bunlar sistemin kendini yeniden ürettiği yerler. Aile kurumu da sistemin gücünü en fazla aktardığı kurumdur. En büyük fiziksel ve psikolojik şiddet çoğu zaman burada başlar”
Kitap tanıtım bülteni
“Saklayamadığın yaraya akbabalar konar,” diyordu.
Hapishanede on yılını geçiren “Pero” nihayet tahliye edilmesiyle memleketine dönmektedir. Dönüş yolunda hayatının muhasebesini babasıyla hesaplaşması üzerinden yapar. Baba-kız hesaplaşması gölgesinde
sistemi, gücü elinde tutanların her fırsatta kullandığı şiddeti açık eder. Mehtap Ceyran, dışarıda toplum baskısını, içeride cezaevi koşullarını, şiddetin toplum içinde sıradanlaştırılarak sistemi nasıl acımasızca yeniden ürettiğini anlatan; çok dokunaklı, çok içeriden ve çok cesur bir metin ortaya koyuyor. Peki bunca söz hep içeride, hep içinde mi kalacaktır yoksa Pero bunları babasına söyleyebilecek midir?
Bu sürükleyici anlatı, bir hayatta kalma, anlama ve anlatma çabasını “ötekinin de ötekisi” üzerinden resmediyor.
Ev ise “yuvalara” ve kabuklara ayırdığım iki bölümden oluşuyordu. “Yuvalar” yaşamak zorunda kaldığım yabancı evlerdi, kabuklar kendimi korumak için giyindiğim kamuflajlar. Ev “yuvalarla” kabuklar arasında ona istediğim anlamı yükleyebileceğim bir boşluktu; içinde savrulup durduğum, kendimi ve yerimi bulamadığım bir boşluk. Boşluk çoğu şeyi içine hapseder; bıçaklar, yaralar, uçurumlar. Ve o güne kadarki hayatımın bir uçurum kenarında geçtiği gerçeği. Durmadan dibini bulduğum ve yeniden tırmandığım bir uçurum.
