İSTANBUL (Medyascope) – PKK’nın silah bırakma sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak çerçeve yasa teklifi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Çerçeve yasada neler var, düzenleme kimleri kapsayacak ve kimler kapsam dışında kalacak?
PKK’nın kendini feshetme sürecine ilişkin çerçeve yasa hazırlığı tamamlandı. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
TBMM Genel Kurulu’nda çerçeve yasa mesaisi 12 saat sürdü, teklif bir günde milletvekilinin kabul oyuyla Meclis’ten geçti. 563 milletvekilinin katıldığı oylamada 467 “evet” oyu verildi.
- İşte çerçeve yasada neler var: Teklifin tam metni
- YENİ Parti’den hangi milletvekilleri çerçeve yasaya hayır dedi?
Yürürlük ve yürütme hükümleriyle birlikte 12 maddeden oluşan teklif, yalnızca PKK/KCK ve bununla bağlantılı oluşumların faaliyetleri kapsamında veya lehine işlenen suçlara yönelik geçici düzenlemeler içeriyor. Teklife göre soruşturma ve kovuşturmalar ile kesinleşmiş cezaların infazı, suçun niteliğine ve ceza miktarına göre beş veya 10 yıl ertelenebilecek.
Erteleme süresince yeni bir terör suçu işlemeyen kişiler hakkındaki soruşturmalar düşecek, kesinleşmiş cezalar ise infaz edilmiş sayılacak.
Çerçeve yasada neler var, ne zaman uygulanmaya başlayacak?
Teklifin ilk maddesine göre bütün işlemlerin başlayabilmesi için PKK/KCK’nin ve bağlantılı oluşumların fiilî varlığına son verdiğinin, kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması şartı aranacak.
Bu koşul gerçekleşmeden soruşturmaların, davaların veya cezaların infazının ertelenmesi mümkün olmayacak. Dolayısıyla kanunun yürürlüğe girmesi, kendiliğinden tahliye veya erteleme kararı doğurmayacak.
Örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Silah teslimine ilişkin yöntem ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Çerçeve yasa kimleri kapsıyor?
Yasa teklifi PKK/KCK ile bağlantılı oluşumların faaliyetleri kapsamında veya bu yapılanmalar lehine işlenen suçları kapsayacak:
- PKK/KCK’yı kurma veya yönetme,
- Örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme,
- Örgütün propagandasını yapma,
- Örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar,
- Örgüt lehine işlenen 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçlar.
Diğer terör örgütleri, örgüt mensuplarının kişisel suçları ve örgüt faaliyetleriyle bağlantısı bulunmayan adli suçlar düzenlemenin dışında tutulacak.
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları da kapsam dışında.
Ayrıca 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarla, bu tarihten önce işlenerek müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen dosyalar düzenlemeden yararlanamayacak. Bu hüküm nedeniyle Abdullah Öcalan’ın çerçeve yasadan yararlanamayacağı değerlendiriliyor.
Soruşturma ve davalar kaç yıl ertelenecek?
Örgütün faaliyetleri kapsamında veya lehine işlendiği kabul edilen suçlarda iki farklı erteleme süresi uygulanacak.
- Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl ertelenecek.
- Üst sınırı 15 yıldan fazla olan suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda erteleme süresi 10 yıl olacak.
Soruşturma aşamasındaki kararı Cumhuriyet Savcısı, kovuşturma aşamasındaki kararı ise davaya bakan mahkeme verecek. Erteleme süresi boyunca dava zamanaşımı işlemeyecek ve erteleme kararlarına itiraz edilebilecek.
Kişinin bu süre içinde yeni bir terör suçu işlemesi halinde erteleme kaldırılacak ve yargılamaya devam edilecek. Sürenin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde soruşturma için kovuşturmaya yer olmadığı, dava için ise düşme kararı verilecek.
Kesinleşmiş cezalar için ne öngörülüyor?
Teklif, yalnızca devam eden soruşturma ve davaları değil, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını da kapsıyor.
Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası alan hükümlülerin cezalarının infazı beş yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet cezası alanların infazı ise 10 yıl ertelenebilecek.
Kararı infaz hâkimi verecek. Erteleme süresinde ceza zamanaşımı işlemeyecek.
Bu süre içinde yeni bir terör suçu işlenirse erteleme kaldırılarak cezanın infazına devam edilecek. Sürenin terör suçu işlenmeden geçirilmesi halinde ise ceza infaz edilmiş sayılacak.
Tutuklular hemen tahliye mi edilecek?
Teklif otomatik tahliye öngörmüyor.
Erteleme kapsamına giren suçlar nedeniyle verilmiş tutuklama ve adli kontrol kararları, dosyanın bulunduğu aşamaya göre hâkim, mahkeme, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay’ın ilgili ceza dairesi tarafından yeniden değerlendirilecek.
Koşulların bulunması halinde tutuklama ya da adli kontrol kararı kaldırılabilecek.
İstinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar ise bozulup ilk derece mahkemesine gönderilecek.
Başvuru süresi ne kadar?
Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, silah bırakma ve fesih tespitini teyit eden MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından altı ay içinde yazılı başvuru yapması gerekecek.
Başvurular, kişinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı’na veya görevlendirilecek kurumlara yapılacak. Başvuru yapmayan kişiler hakkındaki soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçleri mevcut şekilde devam edecek.
Yeni soruşturmalar Kurul iznine mi bağlanacak?
MGK kararının yayımlanmasından önce işlenen ve yasa kapsamına giren bir suç nedeniyle, kararın yayımlanmasının ardından yeni soruşturma açılması özel kurulun iznine bağlı olacak. Bu düzenleme, kanun kapsamındaki geçmiş tarihli eylemler nedeniyle sonradan soruşturma başlatılmasını kurul denetimine bırakıyor.
Teklifte verilen erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesi de öngörülüyor. Bu kayıtlar yalnızca kişinin erteleme döneminde yeni bir terör suçu işleyip işlemediğinin belirlenmesi amacıyla savcı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilecek.
Sekiz üyeli Kurul kimlerden oluşacak?
Kanunun uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın başkanlığında sekiz üyeli bir kurul oluşturulacak. Kurulda şu isimler olacak:
Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri.
Kurul gerektiğinde alt komisyonlar kurabilecek ve uygun gördüğü kişileri toplantılara davet edebilecek.
Çalışmaları hakkında TBMM’ye düzenli bilgi verecek kurul, dönemsel değerlendirmelerinin ardından adli, idari ve yasal düzenleme talebinde de bulunabilecek. Kurulun sekreterya hizmetlerini Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yürütecek.
Çerçeve yasa af mı demek?
Teklif doğrudan ve genel bir af düzenlemesi içermiyor.
Soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezalar belirli sürelerle erteleniyor. Kişinin erteleme süresinde yeni bir terör suçu işlememesi halinde soruşturma veya dava düşüyor; kesinleşmiş ceza ise infaz edilmiş sayılıyor.
