İSTANBUL (Medyascope) – Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, konuğu Dr Esra Elmas ile MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin çözüm süreci için önerdiği mekanizmaları dünya örnekleri üzerinden değerlendirdi. Yayında Bahçeli’nin önerilerinin sıradan bir siyasi metin olmadığı, çatışma çözümü literatüründen ciddi biçimde yararlanan, PKK sonrası dönemi ve silahsızlanma sürecini kurumsallaştırmaya çalışan bir model sunduğu vurgulandı.
Video özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Ruşen Çakır ve Dr. Esra Elmas, Bahçeli’nin çözüm süreci için önerdiği mekanizmaları dünya örnekleri üzerinden değerlendirdi.
- Elmas, Bahçeli’nin rolünün çatışma çözümü literatüründe alışılmış kategorilerin dışına çıktığını belirtti.
- Bahçeli’nin önerileri, silahsızlanma ve yeniden entegrasyonu içeren bir DDR modeline benziyor.
- Her ülkenin çözümünün kendine özgü olduğunu vurgulayan Elmas, Türkiye için önerilen modelin önemli bir hazırlık olduğunu ifade etti.
- Bahçeli’nin mekanizma önerileri, Türkiye için somut bir kurumsallaşma çerçevesi sundu.
Bilmeniz gerekenler
Ruşen Çakır, Esra Elmas ile MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “Terörsüz Türkiye” süreci için açıkladığı mekanizma önerilerini dünya örnekleri üzerinden değerlendirdi. Elmas, Devlet Bahçeli’nin süreç boyunca üstlendiği rolün çatışma çözümü literatüründe alışılmış kategorilere uymadığını söyledi:
“Dünyadaki çatışma çözümü literatüründe milliyetçi aktörler genellikle üç kategoride değerlendirilir. Ya bozucu aktör olurlar, ya veto aktörü olurlar ya da zorunlu olarak sürece dahil edilen aktörler olurlar. Ama Devlet Bahçeli 19 aydır yaptıklarıyla dördüncü bir kategori tanımladı. Çünkü sadece bir süreci başlatmadı. Her tıkanmada, her kriz anında, her kırılganlıkta yeniden devreye girdi. Başlattığı sürecin arkasında durdu, yeni öneriler getirdi ve her defasında süreci ileri taşıdı. Dolayısıyla artık sadece başlatıcı değil aynı zamanda sürecin garantörü gibi hareket ediyor.”
Bu durumun dünya örnekleri açısından sıra dışı olduğunu vurgulayan Elmas “Bu deneyim başarıya ulaşırsa Türkiye örneği dünyadaki çatışma çözümü çalışmalarında da çok dikkat çekici bir örnek olacak. Çünkü genellikle milliyetçi aktörler çözüm süreçlerinde süreci zorlaştıran unsurlar olarak görülür. Ama burada tam tersini görüyoruz. Süreci sırtlanan, risk alan ve ilerleten bir aktör görüyoruz” dedi.
Dünya örneklerinden hareketle Bahçeli’nin mekanizma önerileri
Esra Elmas, Bahçeli’nin önerdiği mekanizmaların dünya literatüründe karşılığı olduğuna dikkat çekti:
“Ben burada çok açık biçimde bir DDR modeli görüyorum. Yani silahsızlanma, terhis ve yeniden entegrasyon süreci. Elbette isimlendirme farklı. Entegrasyon yerine tasfiye gibi kavramlar kullanılıyor ama içerik açısından baktığınızda aynı mantık çalışıyor.”
Önerilen kurumların da buna göre şekillendiğini belirten Elmas, “Yasama içinde bir komisyon öneriliyor. Yürütme içinde cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında yeni yapılar öneriliyor. Adalet, İçişleri, Savunma, Aile, Hazine ve MİT gibi kurumlar sürece dahil ediliyor. Bu aslında sadece silah bıraktırma meselesi değil. Eğitim, istihdam, toplumsal uyum ve yeniden entegrasyon gibi çok daha geniş bir perspektif kuruluyor” diye konuştu.
“Her ülkenin çözümü parmak izi gibidir”
Türkiye’nin başka ülkelerin modellerini doğrudan kopyalayamayacağını dile getiren Esra Elmas şunları ekledi:
“Dünyada tek bir doğru model yok. Çatışma çözümü biraz parmak izi gibidir. Her ülkenin kendine özgü tarihsel koşulları, toplumsal yapısı ve siyasi gerçekliği vardır. Bu nedenle bir ülkenin modelini diğerine olduğu gibi taşıyamazsınız. Ama elinizde büyük bir ekipman çantası vardır ve o araçları kendi ülkenize göre yeniden uyarlarsınız.”
Türkiye için önerilen modelin de bu nedenle önemli olduğunu söyleyen Elmas, “Bu şu ana kadar gördüğümüz en somut öneri seti. Tartışılabilir, değiştirilebilir, revize edilebilir ama ilk kez bu kadar net bir kurumsallaşma çerçevesi görüyoruz. Bu yüzden ciddiye alınması gerekiyor.”
